Akut pulmoner embolide erken mortalite risk değerlendirilmesinde QSOFA'nın prediktif değeri

Amaç: Çalışmamızda akut PTE hastalarında erken mortalite risk sınıflamasında PESI ve sPESI yerine üç parametre içeren etkinliği kanıtlanmış qSOFA kullanarak mortalite risk sınıflamasını hastayı gördüğümüz ilk anda laboratuar verilere dayanmadan hızlıca belirlemek amaçlanmaktadır. Bu nedenle sepsis hastalarında bakılan, organ disfonksiyonunu hızlı bir şekilde tahmin etmek için kullanılan qSOFA skoru kullanılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Ocak 2019 ve Mayıs 2020 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'nde yürütüldü. Çalışmaya göğüs hastalıkları servisi, polikliniği, yoğun bakımı ve hastanemiz acil servisinde akut PTE tanısı konulan, ayaktan ve yatarak takip edilen hastalar dahil edildi. Hastaların akut PTE erken mortalite risk sınıflamasını belirlemek için PESI, sPESI ile birlikte qSOFA skorlamaları hesaplandı. Akut PTE'de mortalite risk sınıflamasını tahmin etmede qSOFA puanı düzeyinin doğruluğunu karşılaştırmak için ROC analizi kullanılmıştır. qSOFA puan değişkeni için ROC eğrisi altındaki alan (EAA) %95 güven aralıklarıyla hesaplanmıştır. İstatistiksel olarak p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışma süresince objektif olarak Pulmoner Tromboemboli (PTE) tanısı konulan ve takip edilen 123 hasta prospektif olarak gözlemlendi. Hastaların 46'sı erkek, 77'si kadın ve medyan yaş 72 (19-102) idi. qSOFA değerine göre hastaların; 51'i (%41,5) 0(sıfır) puan, 46'sı (37,4) 1 (bir) puan, 17'si (%13,8) 2(iki) puan, 9'u (%7,3) 3(üç) puan aldı; 97'si (%78,9) düşük risk grubunda (qSOFA<2), 26'sı (%21,1) yüksek risk grubunda (qSOFA ≥2) idi. Hastaların qSOFA puan değeri, akut PTE'de erken mortalite risk sınıflaması ile karşılaştırıldığında qSOFA puanı yüksek olan hastaların akut PTE'de erken mortalite risk sınıflamasında yüksek risk grubunda olduğu görüldü (p<0,001). Akut PTE hastalarında erken mortalite risk ikili sınıflaması (düşük- yüksek) qSOFA puan değeri ile karşılaştırıldığında; qSOFA puanı akut PTE'de mortalitesi risk sınıflamasında mortalitesi yüksek olan grupta yüksek bir değerde olduğu bulundu (sensitivitesi % 100, spesifitesi % 54,26, EAA: 0,884, 95 % güven aralığı 0,814-0,935) (p değeri <0,001) qSOFA riski yüksek (≥2) 26 hastanın % 69,2' si akut PTE'de erken mortalite risk ikili sınıflamasında yüksek risk gurubunda olduğu gösterildi (p<0,0001). Sonuç: Çalışmamız qSOFA skorlama sisteminin akut PTE hastalarında erken mortalite risk sınıflamasının yapılabilmesinde faydalı olabileceği kanaatini oluşturmuştur. qSOFA skoru, reperfüzyon tedavisine ihtiyaç duyan, potansiyel olarak yaşamı tehdit eden hemodinamik dekompansasyon veya kollapsı olan akut PTE hastalarının belirlenmesinde yol göstericidir. Yüksek qSOFA (≥2) değeri tespit edildiği anda hasta yakından izlenmeli reperfüzyon tedavisi için ön hazırlık yapılmalıdır. Bu konuda daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.