Alevi bireylerde inanç tutumu ve prososyal davranışların incelenmesi: İstanbul ili örneği

Alevi bireyler, özellikle kırsaldan kente olan göçle birlikte Sünni inanca sahip bireyler/gruplar ile kent hayatında karşılaşmakta ve aralarındaki sosyal mesafe giderek azalmaktadır. Gerek iş hayatında gerek komşuluk ilişkilerinde gerekse çeşitli kültürel ve sosyal aktiviteler vasıtasıyla mesafelerin azalmasıyla etkileşim halinde olan iki grup arasında inanç ve davranış noktasında değişim-dönüşüm hatta başkalaşım olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Alevi inanca mensup bireylerin inanç tutumları ve prososyal davranışları arasındaki değerlendirmeyi konu edinmektedir. Araştırma, ülkemizin çeşitli bölgelerinden göç alan, farklı kültür ve inancın bir arada bulunduğu İstanbul ilinde ikamet eden Alevi inancına mensup bireylerle yapılmıştır. İnançlarını farklı düzeylerde yaşayan 9'u kadın, 6'sı erkek toplam 15 katılımcı ile yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara, inanç olarak kendilerini nasıl tanımladıkları, ibadet noktasındaki tutumları ve diğerkamlık, yardımseverlik, empati gibi olumlu sosyal davranışlarda inancın rolü, ve Sünni inanç ile ilişkilerine yönelik açık uçlu sorular sorulmuştur. Alevi bireylerin prososyal davranışları uygulamada kimlik veya inancın etkili olmadığı, bu davranışların Alevi inancının temel öğretisi olarak kabul edildiği gözlemlenmiştir. Cem ritüeli içeriği ve musahiplik gibi kurumların bu sosyal davranışların yaygınlaşmasında rol oynadığı kanısına varılmıştır. Bununla birlikte Alevi bireylerde grup içi yanlılığın olumlu grup dışı yanlılığın ise olumsuz olduğunun gözlemlendiği durumlar da söz konusu olmuştur. Bu çalışma, Alevi bireylerin inanç tutum ve anlayışlarının, sosyal etkileşimler ve bireysel davranışlar üzerindeki etkisini daha iyi anlamamıza katkı sunmayı amaçlamaktadır.