Algılanan kontrol düzeyine bağlı olarak farklılaşan stresle başaçıkma davranışları

02. ÖZET Bu araştırmanın amacı, kişilerin farklı kontrol düzeylerinde ne tür Başaçıkma davranışları sergilediklerinin ve kişisel bir faktör olarak kontrol algısının Başaçıkma davranışlarını nasıl etkilediğinin tespit edilmesidir. Araştırma grubu K.T.Ü Fatih Eğitim Fakültesinin, İktisadi İdari Bilimler Fakültesi ve Fen-Edebiyat Fakültesinden tesadüfen seçilmiş 300 öğrencidir. Araştırma grubuna alınan kız ve erkek öğrencilerin sayısı eşittir. Belirlenen üç farklı kontrol düzeyine her bir düzey için 50 kız, 50 erkek öğrenci bulunana kadar ölçek uygulanmış ve 580 kişi arasından tesadüfi olarak seçilen bu 300 kışının cevaplamaları üzerinde istatistiksel işlemler yapılmıştır. Bu araştırma nedensel karşılaştırma (Causal Comparative) ve korelasyonel yönteme dayalı bir çalışmadır. Araştırmanın veri toplama aracı ÖZBAY ve ŞAHIN (1997) tarafından geliştirilmiş, geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan "Stresle Başaçıkma Tutumları Envanteri", ÖZBAY & PALANCI (1999) tarafından geliştirilen "Kontrol Değerlendirme Ölçeği" ve araştırmacının hazırladığı bilgi toplama formudur. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi SPSS WINDOWS programıyla gerçekleştirilmiştir. Deskriptif istatistik yanında varyans analizi kullanılmıştır. Varyans analizlerinde grup farklılıklarının kaynağını belirlemek için kanşlaştırma sonrası (planlı olmayan) ranj testi TUKEY HSD kullanılmıştır. Başaçıkma tutumlarının birbirleri ile ve kontrol düzeyiyle olan ilişkilerini incelemek üzere korelasyon tekniklerine de yer verilmiştir. Bu araştırma Stres ve Başaçıkma ilişkisi kapsamında, kontrol ve cinsiyet değişkenlerinin etkileşimi ile oluşan Başaçıkma eğilimlerinin belirlenmesine, Başaçıkma seçimlerinin Bilişsel kavramlarla olan etkileşimlerine ilişkin bulgular saptamıştır. Araştırma sonucunda, araştırmaya katılan öğrencilerin algılamalarına dayalı olarak ortaya konan bulgulara göre, Başaçıkma seçimleri üzerinde cinsiyet ve kontrol düzeyinin etkileşim etkisine bağlı manidar istatistiksel sonuçlar elde edilememiştir. Kontrolün bir değişken olarak Aktif, Kaçış (Duygusal) ve Kabul (Bilişsel yeniden yapılanma) Başaçıkma seçimleri üzerinde manidar düzeyde etkisi olduğu bulunmuştur. Cinsiyet faktörü ile Aktif, Kaçış (Duygusal) ve Kaçınma (Biyo-kimyasal) Başaçıkma seçimleri arasında manidar istatistiksel etkileşimler bulunmuştur. Sonuçlar stres yönetiminde cinsiyet ve kontrol değişkeninin kişisel faktörler olarak farklı başaçıkma seçimleriyle ilişkisi kapsamında tartışılmıştır.