Algılanan liderliğin kurumsal bağlılık boyutlarına etkisinde iletişim yeterliliği ve iletişim memnuniyetinin aracılık rolü

Liderlik ve bağlılık kavramları işletmeler üzerinde yapılan araştırmalarda 1900'lerden itibaren alanyazında yer almış konulardandır. Bu konular farklı sosyal bilim alanlarından araştırmacıların ilgisini çekmekte; bu nedenle bu iki konu üzerinde farklı düşünce sistemlerinin izleri görülmektedir. Bu alanlardan birisi iletişim alanıdır. Liderin astları ile etkileşimde kullandıkları iletişim biçiminin, liderin etkililiğini belirlediğini; ve hatta liderin iletişime gösterdiği önem derecesi ve iletişim biçiminin liderlik yaklaşımlarını birbirlerinden farklılaştırdığını gösteren işletme çalışmaları mevcuttur. Ancak; liderlik ve kurumsal bağlılık konularını iletişimsel bakış açısıyla ele alarak ölçüm ve yorumlama yapan araştırmalara sürekli ihtiyaç vardır. Şöyle ki; zaman ve mekan içerisinde işletmelerin iç ve dış çevre koşulları, çalışanlara yönelik tavırları ve çalışanların liderlerinden ve kurumlarından beklentileri sürekli değişim göstermektedir. Bu değişimi doğru anlayabilmek ve buna yanıt verebilmek için özünde dinamikliğin olduğu iletişim teorileri ve konuları önemli ölçüde yarar sağlayacaktır. Bu konulardan ikisi; çalışanın lideri hakkındaki iletişim yeterliliği algısı ve liderin kendisiyle kurduğu iletişimden duyduğu memnuniyetidir. Bu doğrultuda, araştırmanın genel amacı dönüşümsel liderliğin ve etkileşimsel liderliğin kurumsal bağlılık boyutlarına etkisinde iletişim yeterliliği ve iletişim memnuniyeti değişkenlerinin aracılık rolünü ölçmektir. Araştırma sürecinde yapılan alanyazın taramasının ardından araştırmanın ölçeği oluşturulmuştur. Liderlik, kurumsal bağlılık ve iletişim memnuniyeti değişkenleri için önceden test edilmiş olan hazır ölçekler kullanılmıştır; iletişim yeterliliği ölçüm aracı ise bu araştırma kapsamında geliştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi, Ankara'daki gıda, tekstil, makine-otomotiv ve mobilya sektörlerindeki orta ve büyük ölçekli işletmelerin görevleri gereği yöneticileri ile iletişim halinde olan 312 çalışandan oluşmaktadır. Araştırmada Yapısal Eşitlik Modellemesi ile önerilen model test edilmiştir. Gerekli görülen ön test ve son testler ile AMOS programı kullanılarak on dokuz hipotez için yol analizi testleri yapılmıştır. Bunlara göre, iletişim yeterliliği ve bununla ilişkili olarak ortaya çıkan iletişim memnuniyeti, dönüşümsel liderlik için belirleyici özelliklerdir. İletişim yeterliliğinin, dönüşümsel liderlik ve iletişim memnuniyeti arasında kısmi aracılık etkisine sahip olduğu görülmüştür. Etkileşimsel liderlik ise modelde her iki iletişim değişkenini de etkilememektedir. Başka bir ifadeyle, etkileşimci liderden farklı olarak, dönüşümcü liderde iletişim yeterliliği ve sağlanan iletişim memnuniyeti öncelikle aranan özelliklerdir. Çalışanların algısına göre, etkileşimci liderin bu yeterliliği taşımasının kendisinden beklenmediği söylenebilir. İletişim değişkenlerinin sadece devam bağlılığını etkilediği, duygusal-normatif bağlılık üzerinde ise etkisi olmadığı belirlenmiştir. Çalışanların kuruma devam bağlılığı hissetmesi doğrudan dönüşümcü liderlik türü ile değildir; iletişim yeterliliği ve memmnuniyeti yani liderinin iletişimini nasıl değerlendirdiği ile ilgilidir. Çalışanın kurumuna yönelik gösterdiği devam bağlılığı, liderlik türlerinden doğrudan etkilenmemektedir. Duygusal-normatif bağlılık ise dönüşümcü liderlikten pozitif yönde; etkileşimci liderlikten negatif yönde etkilenmektedir.