"Allah'tan başka ilah yoktur diyen cennete girer" rivayetinin tahlili

Bu çalışmada, İslam'ın mihveri olan Kelime-i tevhid'in taşıdığı manası üzerinde durularak, Hz. Peygamber'den (s.a.v.) nakledilen Kelime-i tevhid'in cennet bedeli olduğuna dair rivayetin ilgili muhtevadaki tariklerinin iman, amel ve cennet bedeli olarak görülmesine dair İslam âlimleri tarafından yapılan farklı yorumlar ve görüşler tespit edilecektir. Bu hususta öncelikle nakledilen tarikler isnadın sıhhati açısından rivayet usulü kuralları çerçevesinde tahlil edilecektir. Bununla birlikte tariklerin muhtevasındaki farklılıklar ve benzerlikler karşılaştırılıp, şahid rivayetler ile mukayeseli bir değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Daha sonra konuya dair ilgili muhtevadaki tariklerin sebep olduğu tez ve antitezler hakkındaki kabullerin şerh, tefsir ve fıkıh kaynaklarına yansımaları analiz edilecektir. Nakledilen tariklerin imanın mahiyeti hakkındaki kabullere delil olarak kullanılması sebebiyle çalışmada, özellikle imanın bilgi, tasdik, ikrar ve amel boyutu üzerindeki kabuller dikkate alınarak bir sonuç ortaya konması amaçlanmaktadır. Araştırmanın ilk bölümünde konuya dair rivayetler, nitel yöntemlerden metin, tarihsel bağlam ve isnad analizi kullanılarak incelenmiştir. İsnad ve raviler hakkında ise münekkid muhaddislerin değerlendirmeleri doğrultusunda sıhhat tespitleri yapılmıştır. Bu tespitler sonucunda konuya dair rivayetin ilgili muhtevadaki tariklerinin on sahâbe ve iki tabiîn tarafından nakledildiği tespit edilmiştir. Tariklerin dokuzu sahih, üçü ise hasen li-gayrihi isnadla rivayet edilmiştir. Ayrıca bu bulguların tespitinde temel tabakât, rical ve matbu hicri ilk üç asır temel hadis kaynakları kullanılmıştır. Kelime-i tevhidi söyleyen cennete girer rivayeti muhtevası açısından imanın mahiyetindeki kabullere de kaynaklık etmiştir. Araştırmamızda bu kabullerin şerh, tefsir ve fıkıh kaynaklarına yansımaları tespit edilmiştir. Ayrıca bu konudaki farklı tez ve antitezler dikkate alınarak imanın, kalbi tasdiki ile başlayıp dile ve fiile yansıyan bir süreç olarak görülmesinin daha isabetli bir görüş olduğu ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Hadis, Sahâbe, Kelime-i Tevhid, İman, Tahlil.