Almanya sosyal yardım sistemi ve sosyal hizmet uygulamaları

Sosyal hizmetin temel misyonlarından biri de uygulanacak sosyal politikaların etkinliği ve verimliliği noktasında bilgi üretmektir. Bu konuda Türkiye'den yaklaşık yarım asırlık tecrübe fazlası olan ve sosyal refah uygulamalarında iyi bir model teşkil eden Almanya örneğinin literatüre kazandırılması büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda çalışmamızın amacı sosyal hizmetler alanında iyi bir model olan Almanya Sosyal Yardım Sistemi ve Sosyal Hizmet Uygulamalarını inceleyerek Sosyal Hizmet bilim dalına bir eser kazandırmak ve Türkiye'de bu alanda çalışma yapan öğrenci, akademisyen, sivil toplum kuruluşu ile kamu kurum ve kuruluşlarının istifadesine sunmaktır. Bu çalışmada Almanya Sosyal Yardım Sistemi ve Sosyal Hizmet Uygulamalarının incelenmesinin tercih edilmesinin nedeni, dünyadaki diğer örnekleri incelendiğinde benzerleri arasında en gelişmiş ve en kapsamlı sosyal yardım sistemlerinden biri olmasıdır. Almanya, yardım hizmetlerini gönüllülük esasına dayanan bir sistemden ziyade, devletin vatandaşlarına verdiği bir yasal hak olarak sunması, devletin ihtiyaç sahiplerini piyasanın riskleri ile baş başa bırakmaması ve onları devlet koruması altına alması açısından liberal Anglo-Sakson anlayıştan farklılaşmaktadır. Öte yandan Almanya, aileyi toplumun yapıtaşı ve toplumsal devamlılık için korunması gereken temel kurum olduğunu kabul eden muhafazakâr anlayışla Türkiye ile benzerlik sergilemektedir. Bu nedenle Almanya'nın sosyal politikalarda Türkiye için örnek olabilecek konumda olduğu değerlendirilmektedir. Türkiye'nin Almanya örneğinden elde edebileceği birçok yarar olmasına rağmen bu alanda yapılmış çalışmalar son derece sınırlıdır. Bu kapsamda, çalışmanın literatürde önemli bir eksiği kapatacağı, Almanya Sosyal Yardım Sisteminin ve Sosyal Hizmet uygulamalarının tanınmasına katkı sağlayacağı ve ülkemizdeki Almanya-Türkiye kıyaslamalı çalışmalarda bir başvuru kaynağı olacağına inanıyorum. Almanya Sosyal Hizmet Uygulamalarını bütüncül ele alan ve kapsamlı bir araştırmaya dayanan bu çalışma, alandaki bilimsel bilgi boşluğunu doldurmaya katkı sağlaması açısından özgün bir çalışmadır. Giriş bölümünde, sosyal yardım ve sosyal hizmet kavramları en güncel anlamları ve örtüştüğü noktalar itibarıyla değerlendirilmiş ve Almanya Sosyal Hizmet tarihi kısaca ele alınmıştır. Birinci bölümde yasal haklar çerçevesinde sosyal yardımları düzenleyen ve on iki kitapta toplanan Sosyal Kanunlar Kitabı "Sozialgesetzbuch I-XII" işlenmiştir. İkinci bölümde genel sosyal hizmet uygulamaları işlenmiş, son bölümde ise değerlendirme ve öneriler yapılmıştır.