Almus baraj gölünde balık yetiştiriciliği ve hayvancılıktan gelen azot ve fosfor yükünün modellenmesi

Su ürünleri ve hayvan yetiştiriciliği gıda güvenliği ve protein açığını kapamada vazgeçilemez iki sektördür. Her üretim faaliyetinde olduğu gibi hayvanlık ve su ürünleri yetiştiriciliğinin de çevresel etkileri bulunmaktadır. Özellikle üretim atıkları olarak ortaya çıkan azot ve fosfor gibi besleyici elementler; kaynak noktasından son alıcı ortam olan suya ulaştıklarında ötrofikasyon adını verdiğimiz önemli bir su kalitesi sorunu oluştururlar. Bu tür sularda kullanım sınırlanır, ekosistem ve insan sağlığı açısından ciddi sonuçlar ortaya çıkabilir. Azot ve fosfor genellikle noktasal olmayan kaynaklardan geldiği için yayılıcı kirleticiler olarak adlandırılır. Bunların kontrolleri ve yönetimleri zor olup, detaylı bilimsel yöntemler uygulanması gerektirmektedir. Bu çalışmada Yeşilırmak Nehrinin üst kısmında yeralan Almus Baraj Gölü ve havzasınında yeralan hayvansal ve su ürünleri üretiminden gelen azot ve fosfor yükleri modellenmiştir. Yerinde ölçülen ve modellenen azot ve fosfor değerlerinin birbirini destekler sonuçlar ürettiği ortaya konmuştur. Sonuçlara göre havzadan göle, hayvansal üretimden 333 ton/yıl (%40) azot , 17 ton/yıl (% 20) fosfor; su ürünleri üretiminden 330 ton/yıl (%39) azot, 66 ton/yıl (%78) fosfor ulaşmaktadır. Göl azotu asimile edebilirken fosfor asimilasyon kapasitesi sınır değerlerde bulunmuştur. Gölde ötrofikasyon yaşanmamasını teminen; göl ve havzasının su ürünleri ve hayvansal üretiminde en iyi yönetim uygulamaları önerilmiştir.