Alt ekstremite iskemi reperfüzyon hasarı modelinde santral ve periferik nöron hasarına amantadinin nöroprotektif etkisi

GİRİŞ VE AMAÇ: Alt ekstremite İ-R hasarında hem iskemik kalan dokuda lokal hasar hem de iskemik kalan alanın dışındaki bölgelerde uzak organ hasarı ortaya çıkabilmektedir. Alt ekstremite İ-R hasarı modelinin santral ve periferik sinir hücrelerine olumsuz etkilerine karşı amantadinin nöroprotektif etkisine dair bir çalışma yapılmamıştır. Çalışmamızda ratlarda oluşturulan alt ekstremite İ-R hasarının santral ve periferik sinir sistemindeki olumsuz etkilerine karşı, 45 mg/kg dozunda amantadinin koruyucu etkisinin biyokimyasal ve histopatolojik olarak gösterilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Etik kurul onayı alındıktan sonra 24 adet rat rastgele 6'şarlı dört gruba ayrılmıştır. İntraperitoneal yolla anestezi uygulandıktan sonra; Grup S'ye sadece orta abdominal insizyon yapıldı. Grup A'ya 45mg/kg amantadin uygulandı ve orta abdominal insizyon yapıldı. Grup I-R'ye orta abdominal insizyon sonrası infrarenal abdominal aorta klemplenerek 120 dakika iskemi ve 120 dakika reperfüzyon yapıldı. Grup I-R/A'ya amantadin verilip İ-R uygulandı. 4 saat sonunda ratlardan alınan kan, beyin ve siyatik sinir doku örnekleri biyokimyasal, histopatolojik ve immunohistokimyasal olarak incelendi. BULGULAR: Gruplar arasında Apolipoprotein A1, beyin natriüretik peptid ve nöron spesifik enolaz düzeyleri istatistiksel olarak benzerdi. Histopatolojik olarak Schwan hücre sayısı, akson hasarı ve miyelinizasyon hasarı değerlendirildiğinde, istatistiksel anlamlı olarak Grup I-R'de Grup S'ye göre hasarın daha fazla olduğu ve Grup I-R/A'da ise hasarın azaldığı saptandı. İmmunhistokimyasal değerlendirmede de kaspaz-3 boyanma istatistiksel olarak Grup I-R'de Grup S'ye göre fazla, Grup I-R/A da ise Grup I-R'den az olduğu görüldü. SONUÇ: Sonuç olarak amantadin alt ekstremite İ-R hasarının santral ve periferik sinir sistemi hücrelerine olan olumsuz etkilerine karşı nöroprotektif özellik göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Alt ekstremite iskemi-reperfüzyon hasarı, amantadin, immunhistokimyasal inceleme, nöroproteksiyon, rat