Altıncı yüzyılda ipek yolu'nun sosyo-ekonomik ve siyasi tarihi

1877 yılında Alman coğrafyacı Ferdinand von Richthofen'ın İpek Yolu kavramını üretmesiyle beraber İpek Yolu'nun tarihine dair çalışmalar başlamıştır. Yapılan çalışmalar, İpek Yolu'nun bir Afro-Avrasya tarihi olduğunu göstermiştir. Başka bir deyişle İpek Yolu, bir dünya tarihidir. Bu yüzden İpek Yolu üzerindeki belli başlı medeniyetlerin veya devletlerin tarihini yerine bir dönemin tarihi yazmak gerektiği anlaşılmıştır. Tezimizin konusunu belirlememizde en önemli etken Covid-19 salgını olmuştur. Covid-19, tarih araştırmalarına, bir hastalığın nasıl yayıldığını ve ne gibi sosyo-ekonomik sonuçlar doğurduğunu ve hatta ne tür politik sonuçlar yarattığını gözlemleme imkanını vermiştir. Çalışmamızda cevap aradığımız soruları şunlardır; Jüstinyen vebası nerede ve neden altıncı yüzyılda ortaya çıktı? Nasıl yayıldı? Sosyo-ekonomik ve politik sonuçları nelerdir? Bu sorulara cevap vermek için çalışmamızda tıp, arkeoloji, klimatoloji ve iktisat disiplinlerinden faydalandık. Ulaştığımız sonuçlar göre; Justinyen vebasına etki eden unsurlar arasında 6. yüzyılda meydana gelen Geç Antik Çağ Küçük Buzul Çağı yer almaktadır. Vebanın kaynağı, Kırgızistan'daki Tanrı Dağlarında mevcut olan veba odaklarıdır. Ayrıca Peter Brown'un "Arkaik Globalleşme" olarak tanımladığı altıncı yüzyılda İpek Yolu ticaretinin pandeminin yayılmasını sağlayacak kadar küreselleştiğini tespit ettik. Salgının sonuçları ise Hint Deniz ticaretinin düşüşe geçmesi ve İpek Yolu'nda ticaret savaşlarının artması olmuştur. Böylece, Bizans İmparatorluğu, hem Sasani tekelini kırma hem de Deniz İpek Yolu'nun işlevsizleşmesinden dolayı Kara İpek Yolu'nun Kafkasya rotasını alternatif bir güzergah olarak kullanabilmek için Türk Kağanlığı ile ittifak kurmuştur.