Alüminyum ile indüklenen in vivo alzheimer modelinde protokateşuik asit ve alfa tokoferol kombinasyonun etkileri

Alzheimer hastalığı (AH) toplumda görülen demansın en yaygın türüdür. Beyinde oluşan nörofibriller yumaklar ve amiloid beta plaklarla karakterize edilen bu hastalığın nedenleri arasında, bir pro-oksidan olan alüminyum (Al)'a maruziyet son yıllarda yapılan çalışmalarda ön plana çıkmaktadır. Al ile indüklenen oksidatif stres, beyindeki amiloid beta plaklarının oluşumunu arttırmakta AH'nın ilerleyişinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu tez çalışmasında Al ile indüklenen AH modelinde, kan beyin bariyerini geçebilen güçlü bir antioksidan molekül olan protokateşuik asit (PCA) ile, özellikle diğer antioksidan moleküllerle kombine şekilde uygulandığında AH'nin erken semptomlarının önlenmesindeki etkinliği bilinen Vit E'nin etkileri ayrı ayrı ve birlikte yapılan uygulamalarla araştırılmıştır. Çalışmada 48 adet 200-225 g arası Sprague Dawley cinsi erkek sıçanlar kullanılmıştır (n=6). Deney süresi 6 hafta (42 gün) olarak uygulanmıştır. Sıçanlara intraperitonal yol ile 28 gün süre ile AlCl3 (70 mg/kg/gün) uygulaması yapılmıştır. PCA ve Vit E (suda çözünebilen D-alfa tokoferol formu) uygulamaları 28. günden itibaren 14 gün süre ile uygulanmıştır. PCA 5 mg/kg/gün dozunda i.p. olarak; Vit E ise 50 mg/kg/gün dozunda i.p. olarak uygulanmıştır. Demansın kontrolü için pasif sakınma testi yapılmış, sinaptik iletimin kontrolü için AChE ölçümlenmiştir. Oksidatif stres düzeyi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan yanıtlar CAT, SOD ve MDA parametreleri ölçülerek belirlenmiştir. Beyin dokusundaki histolojik değişiklikler ışık mikroskobu ile incelenmiştir. Tau hiper fosforilasyonu indirek immünofloresan yöntemle belirlenmiştir. Tek hücre jel elektroforez (SCGE) yöntemiyle DNA hasarı ölçümlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; PCA ve VitE; birlikte ve ayrı ayrı yapılan tüm uygulamalarda Al maruziyeti sonucu artan oksidatif stresi ve AChE aktivitesini anlamlı düzeyde azaltarak düzenleyici etki göstermiştir. PCA ve Vit E uygulamaları ayrıca, DNA hasarını da anlamlı düzeyde azaltmış, hiperfosforile tau birikimini ve beyindeki diğer patolojik oluşumların ilerleyişini, farklı parametreler açısından farklı düzeylerde önleyici ve iyileştirici etkiler ortaya koymuştur. Deney gruplarındaki demans durumu biyokimyasal ve mikroskobik bulgularla uyumluluk göstermektedir. Sonuç olarak PCA ve Vit E, sıçan beyin dokusunda Al maruziyeti ile indüklenen erken AH patolojilerinin düzenlenmesi ve yeni patolojik oluşumların önlenmesinde, ayrı ayrı veya birlikte uygulanmaları dikkate değer bir farklılık göstermeksizin, anlamlı ve önemli düzeyde etkilidir.