Amanos dağlarında Osmaniye-Kahramanmaraş arasındaki bölgede yüzeyleyen magmatik kayaçların jeokimyası, jeokronolojisi ve tektonik önemi

Amanos ofiyoliti Arap platformunun KD kenarında yer almaktadır. Amanos ofiyoliti eksikli bir ofiyolit istifi ile temsil edilmekte olup Arap platformu üzerinde tabandan tavana doğru; ofiyolitik melanj, metamorfik dilim, manto tektonitleri ve kümülatlardan oluşmaktadır. Manto tektonitleri etrafı dunitik zarflarla çevrili kromitit oluşumları içermekte olup farklı yapısal seviyelerde diyabaz daykları tarafından kesilmektedirler. Ofiyolitik birimler arasındaki dokanak ilişkisi tektoniktir. Amanos Dağlarında Arap platformunun temelini oluşturan Paleozoyik yaşlı kırıntılı istif Mesozoyik platform karbonatları tarafından uyumsuz olarak üzerlenmektedir. Çalışma alanında sedimanter melanj, serpantinit matriks melanj, heterojen melanj ve çamur diyapiri olmak üzere dört farklı melanj türü bulunmaktadır. Amanos ofiyolitinin tabanındaki metamorfik dilime ait amfibolitler kökensel olarak ada yayı toleyitlerine (AYT) benzerlik sunarlar. Bu kayaçlar okyanus içi yitim zonunda 548±3 oC ile 571±9 oC sıcaklık ve 5.8± 0.6 ile 4.1±0.5 kbar basınç koşullarında Geç Kretase (Zirkon U-Pb: 94.60±6.62 My) döneminde metamorfizmaya uğramışlardır. Tüm kayaç ana-iz element ve mineral kimyası analizleri ile manto peridotitlerinin; ilki Geç Triyas-Alt Kretase döneminde okyanus ortası sırtı ortamda verimli okyanusal manto (lerzolit) peridotitlerin %15-18 ve ikincisi ise Geç Kretase'de yayönü ortamda tüketilmiş peridotitlerin (harzburjit) ≥%25 kısmi ergimesi sonucu iki aşamalı kısmi ergimeye maruz kaldıkları anlaşılmaktadır. Kromititler içerisindeki krom spinellerin yüksek Cr# (76.65) ve TiO2 (%0.21) değerleri ile genel olarak tüketilmiş peridotit alanında yer aldıkları ve oluşumları sırasında boninitik magma ile etkileşimde bulundukları görülmektedir. Kümülat gabro ve diyabaz dayk kayaçlarının tüm kayaç ana-iz ve mineral kimyası içerikleri hem okyanus içi yitim zonunda yay-önü ortamında oluşan boninitik magmatizma hem de yitim gerilemesi veya dalan levhanın yırtılması sonucu oluşan zenginleşmiş manto ürünü alkalen magmatizmadan türediklerini desteklemektedir. Erken Miyosen yaşlı bazaltik volkanizmanın hem toleyitik hem de alkalen magma ürünü olduğu tespit edilmiştir. Volkanikler, zenginleşmiş manto kaynağından itibaren (granat ve spinel) sırasıyla %3-4 (alkali) ve %8-10 (toleyitik-alkali) arasındaki kısmi ergimeye bağlı oluşmuşlardır. Tüm bu olaylar Geç Triyas-Miyosen döneminde Güney Neotetis okyanusunun açılma ve kapanma süreçlerinde meydana gelmiştir.