Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Türk Hukukunda iletişimin denetlenmesi

İletişimin denetlenmesi tedbiri, kolluk güçleri tarafından en etkin ve en geniş şekilde uygulanmak istenmektedir. Bu isteğin doğal bir sonucu olarak, iletişimin denetlenmesine ilişkin ülke uygulamalarında ciddi artışlar ortaya çıkmıştır. Ülkeler yeni tehdit türleriyle baş edebilmek bakımından bu tedbiri daha etkin olarak kullanabilmek için mevzuatlarını güncellemek zorunda kalmışlardır. Bu zorunluluğu gören kanun koyucumuz da, bu konu ile ilgili yeni bir mevzuat çalışması yapmıştır. Bu çalışma yapılırken, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarından yararlanılmış olmakla birlikte, teknolojik gelişmeleri çok yakından izleyen Amerika Birleşik Devletleri'ndeki (ABD) güncel mevzuat ve uygulama hakkındaki bilgilere yeterince ulaşılmış olduğu söylenemez.İletişimin denetlenmesi kavramını uluslararası bir bakış açısıyla ele almayı hedefleyen çalışmamızda; ABD hukuku, AİHM hukuku ve Türk hukuku incelenmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. ABD'nin iletişimin denetlenmesine ilişkin mevzuatı ve uygulaması hakkında bilgi verilen birinci bölümde, bu ülkenin, özellikle 11 Eylül olayları ile değişen tavrı çerçevesinde adli ve önleyici amaçlı iletişimin denetlenmesi irdelenmiştir. İkinci bölümde, iletişimin denetlenmesi ile ilgili olarak AİHM içtihatları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, Türk Hukukunda adli amaçlı iletişimin denetlenmesi ve önleyici amaçlı iletişimin denetlenmesi kavramları mercek altına alınmıştır.ABD'deki iletişimin denetlenmesi mevzuatı, ana hatlarıyla, iletişim içeriğinin denetlenmesine ilişkin hükümler ihtiva eden Teknik Dinleme Kanunu'nun yanısıra, Numara ve Rota Tespit Kanunu ve Dış Güvenlik İstihbarat Kanunu'nda yer almaktadır. İletişimin denetlenmesi sistemi çok geniş bir mevzuata dayandırılmasına rağmen, yer yer mevzuattan kaynaklanmayan yetkilere başvurulduğu, bazen de yasal yetkilerin sınırlarının olması gerekenden fazla genişletildiği gözlemlenmektedir.1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulu Kanunu döneminde kıyas ya da yorum marifetiyle uygulanan iletişimin denetlenmesi sistemimizin, yapılan mevzuat çalışmaları sonrasında, ana hatları itibariyle, AİHM standartlarına uyumlu hale getirildiği söylenebilir. Adli amaçlı iletişimin denetlenmesi alanındaki gelişmelerin oldukça tatminkar boyutlara ulaştığı, bununla birlikte önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi uygulamasının birçok önemli eksiklikler ve boşluklar ihtiva ettiği görülmektedir. İletişimin denetlenmesi tedbirinin denetimindeki eksiklikler ile ilgili mevzuattaki boşluk ve muğlaklıklar gibi hususlar, AİHM'ye yapılabilecek muhtemel başvurular sonucunda Ülkemiz aleyhine yeni ihlal kararlarının verilmesine neden olabilecektir.