α-aminofosfonat bileşiklerinin ve Schiff bazlarının bazı biyoaktif özelliklerinin araştırılması

Bu tez kapsamında, ilk olarak, Schiff bazı (7-11) ve bis-α-aminofosfonat türevlerinin (13-16) antioksidan kapasiteleri indirgeme, radikal giderme ve metal şelatlama yöntemleri kullanılarak belirlendi. Schiff bazlarının bis-α-aminofosfonat türevlerine göre daha yüksek metal şelatlama aktivitesine sahip olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, bu moleküllerin karbonik anhidraz izoenzimleri (hCA I ve II) ile asetilkolinesteraz (AChE), butirilkolinesteraz (BChE), α-glikozidaz ve tirozinaz enzimleri üzerine inhibisyon etkilerini belirlemek için in vitro ve in silico çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Enzim inhibisyon sonuçları bis-α-aminofosfonat türevlerinin, Schiff bazlarına göre çalışılan enzimlere karşı daha iyi inhibitör olduklarını gösterdi. Deneysel olarak bulunan IC50 değerlerine göre en iyi inhibitörlerin AChE için 15 molekülü (IC50= 6,48 µg/mL), BChE için 13 molekülü (IC50= 49,51 µg/mL), α-glikozidaz için 16 molekülü (IC50= 32,54 µg/mL), tirozinaz için 9 molekülü (IC50= 187,34 µg/mL) olduğu tespit edilmiştir. Yapılan deney sonuçları ile moleküler docking sonuçlarının birbiri ile uyum içerisinde olduğu gözlemlendi. Moleküllerin elektronik yapıları ve global reaktivite parametreleri yoğunluk fonksiyonel teorisi (DFT) yöntemi, B3LYP fonksiyoneli ve cc-pVDZ baz setiyle hesaplanmıştır. Bunun yanında tüm moleküllerin fizikokimyasal, lipofiliklik, çözünürlük, farmakokinetik, ilaç benzerliği ve tıbbi kimya özelliklerinin araştırılması için in silico ADME çalışmaları da gerçekleştirilmiştir. Moleküllerin on bir farklı mikroorganizmaya karşı antibakteriyel aktivite özellikleri değerlendirilmiştir. Schiff bazı türevlerinin S. epidermidis ve A. baumannii bakterilerine karşı ve bis-α-aminofosfonat türevlerinin ise, S. epidermidis, S. dysenteriae ve A. baumannii bakterilerine karşı, pozitif kontrol ampisiline kıyaslandığında, oldukça güçlü antibakteriyel etki gösterdikleri bulunmuştur.