AML hastalarında port ve kateter kullanımının farklarının karşılaştırılması

Amaç: Bu çalışmamızda tanı ve tedavi boyunca damar yolu erişimi olarak santral venöz kateter kullanan (Hickman ve port kateteri) AML tanılı hastaların; demografik verileri, laboratuar parametreleri, santral venöz kateter ilişkili komplikasyon oranları, komplikasyon tipleri, bu komplikasyonların yönetimi ve tedavi sonuçları incelenip, AML tanılı benzer hasta gruplarının verileri ile kıyaslayıp, tüm bu parametrelerin genel sağkalım ve hastalıksız sağ kalıma katkı sağlayıp sağlamadığını araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2017 - Ocak 2023 tarihleri arasında Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji polikliniğimizde takip edilen ve santral venöz kateter kullanan AML tanılı 76 hastanın anamnezleri, demografik verileri, biyokimyasal laboratuar sonuçları ve elektronik dosya kayıtları retrospektif olarak incelenmiştir. Alınan tedaviler sonucunda kür sağlanan ve sağlanamayan hastalar belirlenmiştir. İncelenen tüm parametrelerin genel sağkalıma ve hastalıksız sağkalıma olan etkisi istatistiksel analizler ile incelendi. Bulgular: Çalışmaya alınan 76 hastanın 41'i kadın (%53,9), 35'i erkek (%46,1) idi. Hastaların yaşı 24 ile 92 arasında değişmekte olup yaş ortalaması 69,1 yıl idi. 55(%72,4) hasta Hickman kateteri, 21 (%27,6) hasta port kullanmaktaydı. Hickman kateteri ile takip edilen hastaların tanı anındaki LDH değeri, port ile takip edilen hastalara kıyasla daha yüksekti (p=0,033). Kateter enfeksiyonu olan 39 (%51,3) hasta, kültür üremesi olan 37 (%48,7) hasta olup bu hastaların 22'sinde (%59,5) Hickman kateteri mevcuttu (p=0,014). Benzer şekilde Hickman kateterine sahip olan AML tanılı hastalarda kültür üremeleri daha fazlaydı (p=0,030). Ayrıca Port kateteri ile kültür üremesi ve kateter enfeksiyonu arasında zayıf pozitif korelasyon saptandı(sırasıyla; r=0,249, p=0,03; r=0,281, p=0,014). Kür durumunun genel sağkalım üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi mevcuttur(p<0,001) ve kür sağlanmayan hastalar sağlananlara kıyasla 21,96 kat daha riskli idi. Sonuç: Çalışmamızda AML tanılı hastalarda seçilecek santral venöz erişim çeşidinin ve cinsiyetin sağkalıma etkisi olmadığı ancak yaş parametresinde her 1 yıllık artış 1,023 kat genel sağkalımda olmama riskini arttırdığı saptanmıştır. Hickman kateterine sahip olan hastalarda tanı anında serum LDH yüksekliği göze çarpmaktadır ve yine Hickman kateteri olan hastalarda port kateteri olan hastalara kıyasla daha sık kateter ilişkili enfeksiyon saptanmıştır ve kültür üremeleri sağlanmıştır. SVKİE'de önlenebilir faktörler göz önüne alınmalı el hijyenine ve gerekli anti septik önlemlere mutlaka çok dikkat edilmelidir Santral damar yolu çeşidi ile lökosit, CRP ve prokalsitoninin tanı anındaki ve enfeksiyon anındaki değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Her bir birim total bilirubin ve yaş artışının 1,265 kat genel sağ kalımda olmama riskini sırasıyla (1,265 ve 1,023 kat) arttırdığı görülmüştür. Kür sağlanan hastalarda genel sağkalım oranı 21,95 kat daha fazla idi. Sonuç olarak; AML hastalarında port kateterleri, Hickman kateterlerine kıyasla, enfeksiyöz komplikasyonlar açısından daha tercih edilebilir olduğu saptanmıştır.