Anadolu Selçuklu dinî mimarisinde geometrik süslemeler: Beyşehir Eşrefoğlu Camii örneği

Geometrik süslemeler insanlık tarihinin her safhasında, farklı kültür ve coğrafyalarda görülmektedir. Her ne kadar İslam öncesi uygarlıklarda basit formlarda geometrik motifler kullanılmış olsa da iç içe geçmeli kompleks geometrik kompozisyonların ortaya çıkışı İslam medeniyeti ile gerçekleşmiştir. Geometrik süslemeler Karahanlı ve onu izleyen Büyük Selçuklular döneminde sistematik bir şekilde uygulanmış ardından da bu sanatsal birikim Anadolu'ya geçerek kendi kimliğini bulmuştur. Anadolu Selçuklu dönemi mimari yapıları incelendiğinde hemen hemen hepsinde geometrik desenlerin ana süsleme unsuru olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu yapıların arasında Anadolu Selçuklu geometrik süsleme üslubunu en güzel yansıtan örneklerden biri ise XIII. yüzyılda inşa edilmiş olan Beyşehir Eşrefoğlu Camii'dir. Caminin çini mozaik tekniğiyle süslenmiş harim kapısı, mihrabı ve mihrap önü kubbesi, başta ceviz ağacından yapılmış kündekârî minberi olmak üzere ahşap işleri ve kalem işlerinde kendini gösteren geometrik süslemeler kompozisyon zenginliği, renk uyumu ve oluşturdukları ahenk açısından incelemeye değerdir. Bu bağlamda bildirinin konusu Beyşehir Eşrefoğlu Camii geometrik süslemelerinin incelenmesidir. Bildirinin amacı, Anadolu Selçuklularının geometrik süsleme anlayışı ışığında ilgili caminin geometrik süslemelerini incelemek, desenlerin analizini yapıp belgelemek ve caminin sanatsal değerini ortaya koymaktır. Anahtar Kelimeler: İslam Sanat Tarihi, Anadolu Selçuklu Üslubu, Geometrik Süsleme, Beyşehir Eşrefoğlu Camii