Analitik hiyerarşi süreci yöntemi ile kredi derecelendirme kriterlerinin değerlendirilmesi

Finansal kurumlar kredi verme fonksiyonlarını gerçekleştirirken kredi talebinde bulunan kişi veya kuruluşun kredibilitesi ile ilgili önemli bir karar vermeye çalışırlar. Kredi taleplerin değerlendirilmesi sürecinde kurumlar etkin karar almak için finansal ve karlılık oranları gibi birçok kriteri dikkate alarak karar vermek zorundadırlar. Karar sürecinde birçok kriterin süreçte yer alması ise kararı ve analizleri zorlaştıran bir unsurdur. Süreci ve kararı kolaylaştırmak için özellikle zor değerlendirilen karar elemanlarının kıyaslamasını gerektiren karmaşık kararlarda kriterleri ve alternatifleri sayısallaştırıp sıralayabilen Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) kullanılabilir. Bu çalışmada, AHS kullanılarak kredi derecelendirme kriterlerinin önem ağırlıkları ve sıralamaları belirlenmeye çalışılmıştır. Banka uzmanlarının değerlendirmeleri ile yapılan analizler sonucunda ağırlıklandırma ve sıralama yapılmış ve karlılık ana kriterinin kredi derecelendirme kararında en önemli ana kriter olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde, çok kriterli karar verme yöntem çeşitlerinden olan Analitik Hiyerarşi Süreci ve PROMETHEE sıralama yöntemleri kullanılmıştır. AHS yöntemi problemi tüm süreçleri ile ele alır. Ana kriter ve alt kriterlerin katkılarını farklı bir şekilde değerlendirir. Analitik Hiyerarşi Süreci yöntemi gerçek yaşama benzeyen basit bir yapıya sahip olması, kalitatif ve kantitatif kriterleri göz önünde bulundurmasından dolayı birden fazla alanda karşılaşılan karmaşık problemleri çözmekte kullanılır. Promethee yöntemi alternatifleri farklı tercih fonksiyonlarına göre değerlendirir daha sonra bu alternatiflere dayalı kısmi ve tam sıralamanın elde edilmesiyle ayrıntılı analizlerin gerçekleştirilmesini kolaylaştırır. Bu bağlamda işletmelerin ana ve alt kriterleri olarak finansal oranları kullanılmış ve bu oranlar ağırlıklandırılarak hiyerarşik yapı meydana getirilmiştir. Uygulamanın sonucunda işletmelerin kredi puanlarının toplamı hesaplanmıştır. Elde edilen kredi puanları Promethee sıralama yöntemine aktarılarak kredibilitesi en iyi olan işletme belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kredi Derecelendirme, Analitik Hiyerarşi Süreci, AHS, Promethee, Çok Kriterli Karar Verme.