İlköğretim okullarındaki öğretmenlerin çatışma durumları ve çatışma yönetimi stratejilerinin incelenmesi (Düzce - Merkez ilçe örneği)

Bu araştırma, 2012-2013 öğretim yılında Düzce ili merkez ilçesinde görev yapan İlköğretim öğretmeninin karşılaştıkları çatışma durumlarını ve bu çatışma durumlarının üstesinden gelmek için kullandıkları çatışma yönetimi stratejilerini tespit etmeyi amaçlamıştır. Araştırma tarama modelindedir. Anket ve ''Çatışma Yönetimi Stratejileri Ölçeği''uygulanmıştır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen örnekleme uygulanan anket ve "Çatışma Yönetimi Stratejileri Ölçeği"nden 400'ü değerlendirme kapsamına alınmıştır. Verilerin analizinde yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis ve tamamlayıcı analizlerden LSD kullanılmıştır. Araştırman Örneklemindeki öğretmenler, en fazla öğrenciler ve veliler ile çatışma yaşarken, en az hizmetliler ve diğerleri ile çatışma yaşamaktadır. Öğretmenlerin en fazla çatışma yaşadığı konu öğrenci davranışları iken, en az çatışma yaşadıkları konu ise okul içinde sigara içmedir. Öğretmenlerin en fazla çatışma yaşama nedenleri iletişim yetersizliği ve bozukluğu iken, en az çatışma nedenleri ise kaynak ve mekan eksikliği ve para toplanmak istenmesi olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerin büyük bir çoğunluğunun çatışma sonrası morali olumsuz yönde etkilenirken, araştırmaya katılan çok az öğretmenin çatışma sonrası morali olumlu yönde etkilendiği gözlenmiştir. Çatışma sonrası karşı tarafın büyük bir çoğunluğunun moralleri olumsuz yönde etkilenmekte iken, üçte birinin çatışmanın morallerine etkisi olmamıştır. Öğretmenlerin büyük bir çoğunluğunun çatışma sonrası iş performansları etkilenmemekte iken, araştırmaya katılan öğretmenlerin yaklaşık üçte birinin çatışma sonrası iş performanslarının düştüğü görülmektedir. Çatışma sonrası karşı tarafın büyük bir çoğunluğunun iş performanslarının etkilenmemekte iken, beşte ikisinin çatışma sonrası iş performanslarının düştüğü bulunmuştur. Araştırman örneklemindeki öğretmenler, bütünleştirme stratejisinin kadınlar tarafından daha yüksek düzeyde gerçekleştirildiği belirlenirken uyma stratejisinin erkekler tarafından daha yüksek düzeyde gerçekleştirildiği saptanmıştır. Bütünleştirme, uyma, kaçınma, uzlaşma ve hükmetme stratejileri açısından evli ve bekar öğretmenler arasında farklılık yoktur.11-20 ve 21 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenler, 1-10 yıl kıdeme sahip öğretmenlere göre daha fazla kaçınma stratejisini kullanmaktadır. Aynı zamanda 21 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenler 1-10 yıl kıdeme sahip öğretmenlere göre daha fazla uzlaşma stratejisini kullanmayı tercih etmektedirler. Uyma stratejisini ise 11-20 yıl ve 21 ve üzeri kıdeme sahip öğretmenler 1-10 yıl kıdeme sahip öğretmenlere nazaran daha çok kullandıkları saptanmıştır. Bütünleştirme, uyma, kaçınma, uzlaşma ve hükmetme stratejileri açısından kadrolu ve ücretli öğretmenler arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. İngilizce, sınıf, görsel sanatlar, müzik, beden eğitimi ve diğer branş öğretmenleri Türkçe, sosyal bilgiler öğretmenlerine göre daha fazla bütünleştirme stratejisini kullandıkları belirlenmiştir. 31-40 ve 41 ve yaş ve üzeri öğretmenler 30 yaşından küçük öğretmenlerden daha fazla kaçınma ve uyma stratejilerini kullandıkları tespit edilmiştir. Lisans mezunu öğretmenler, ön lisans mezunlarına göre daha çok bütünleştirme stratejisi kullanırken, ön lisans mezunu olanlar lisans mezunu olanlara göre daha çok kaçınma stratejisi kullandıkları görülmüştür.11-20,21-30 ve 31 ve üzeri öğretmenli okullarda 1-10 öğretmenli okullara göre daha çok bütünleştirme ve uzlaşma stratejisi kullanıldığı belirlenmiştir. Aynı kurumda 5-8 ve 9 ve üzeri yıl görev yapan öğretmenler 1-4 yıl görev yapan öğretmenlere göre daha fazla kaçınma stratejisi kullandıkları belirlenmiştir. Okul yöneticileri ve öğretmenlerin çatışmaları en iyi şekilde yönetebilmesi için, çatışma yönetimi ve stratejileri konusunda hizmet içi eğitim verilebilir. Farklı eğitim düzeylerinde, çeşitli değişkenler, okulda görev yapan tüm çalışanları kapsayan araştırmalar yapılabilir. Anahtar Kelimeler: İlköğretim, Öğretmen, Çatışma, Yönetim, Strateji.