Türkiye'deki bölgesel teşvik uygulamasının analizi

Teşvik, ekonomik birimlerin yatırım kararlarını yönlendirme amacıyla uygulanan önemli ekonomi politikalarından biridir. Teşvikler, yatırımları belirlenmiş sektörlere yönlendirme, bölgesel gelişmişlik farklarını azaltma, istihdamı artırma ve uluslararası doğrudan yatırımların artırılması gibi çeşitli amaçlarla ülkeler tarafından uygulanmaktadır. Dünya genelinde çok farklı teşvik araçları uygulanmakla birlikte, teşvik araçlarını genel olarak vergisel ve vergisel olmayan teşvikler olmak üzere iki sınıfta konsolide etmek mümkündür. Türkiye'de ve dünya genelinde teşvik politikasının etkililiğine ilişkin tartışmalar sürmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 2012 yılından günümüze uygulanmakta olan bölgesel yatırım teşvik sisteminin istihdam üzerindeki etkililiğini ölçmektir. Bu amacı gerçekleştirmek amacıyla, çalışmada öncelikle teşvikler hakkında genel bilgiler verilmiştir. Ardından, 1913 yılından günümüze Türkiye'deki teşvik sistemindeki gelişmeler detaylı biçimde anlatılmıştır. Diğer ülkelerdeki gelişmeleri görmek amacıyla, Almanya, Çin, İtalya ve Polonya'daki teşvik politikaları incelenmiştir. Çalışmada etkililiği ölçmek amacıyla kullanılacak olan Veri Zarflama Analizi anlatılmıştır. Türkiye'de aynı konuda yapılan çalışmalardan bahsedilmiştir. Mevcutta uygulanmakta olan bölgesel teşvik sistemine ilişkin değerlendirme Veri Zarflama Analizi yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Söz konusu analizde mevcut teşvik sistemi, 2009-2012 yıllarında uygulanan teşvik sistemiyle istihdam açısından karşılaştırılmıştır. Çalışmada girdi olarak teşviklerle gerçekleşmesi öngörülen istihdam sayısı ve öngörülen yatırım tutarı alınırken, çıktı olarak ise istihdam oranı belirlenmiştir. Çalışmanın dönemi 2009-2013 yıllarını kapsamaktadır. Gerçekleştirilen analiz sonucunda, mevcut teşvik sisteminin istihdam artışı açısından beklenen etkiyi yaratmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç bölümünde, mevcut teşvik sisteminin iyileştirilmesi için politika önerilerinde bulunulmuştur.