Türkiye'nin mülteci entegrasyonuna ilişkin politikasının analizi

Türkiye 2014 yılından bu yana dünyada en fazla mülteci barındıran ülke konumundadır. Türkiye uluslararası ilkeler, bölgesel standartlar ve Avrupa Birliği müktesebatı çerçevesinde ülke topraklarına giriş, iltica usullerine ve temel haklara erişimin yanında geri göndermeme ilkesine uygun hareket ederek mültecilere koruma sağlamaktadır. Ancak Türkiye'deki iltica sistemi uzun vadeli kalıcı çözümler sunmamaktadır. Sınırlı sayıda kişinin üçüncü ülkeye yerleştirilmesinin veya menşe ülkesine geri dönmesinin mümkün olduğu göz önünde bulundurulduğunda, Türkiye'de uluslararası koruma ihtiyacı içerisindeki yaklaşık 4 milyon kişiye yönelik kalıcı çözüm bulma arayışında yerel entegrasyon seçeneklerine ve mültecilerin kendi kendine yeterliliklerini elde etmelerini sağlayacak imkânlara odaklanmak zaruri bir ihtiyaçtır. Bu çalışmada Türkiye'deki mültecilerin entegrasyonu normların yayılması teorisi ışığında analiz edilerek entegrasyonun normların yayılması döngüsünü ne ölçüde tamamladığı incelenmektedir. Bu çalışmada cevap aranan temel soru şudur: "Mültecilerin korunması alanında uluslararası normların benimsenmesi Türkiye'deki mülteciler için entegrasyonu kalıcı bir çözüm kılıyor mu? Evet ise, normların yayılması teorisi üzerinden açıklanabilir mi ve nasıl açıklanabilir?" Bu araştırmanın sonucu göstermektedir ki bir norm olarak entegrasyonun yayılması gerçekleşmekte ancak kırılma noktasını aşamamaktadır. Buradan çıkan sonuç da şudur ki Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nda yer aldığı için kabul görmüş gibi görünse de, bağlamsal bir bakış açısıyla bakıldığında Kanunun "Uyum" başlıklı 96. maddesi entegrasyon kavramının içini dolduracak nitelikte değildir. Dolayısıyla bu madde verilmek istenen anlamı tam anlamıyla karşılayacak bir içerik sunmaktan uzaktır. Buradan hareketle bu tezde uluslararası koruma ihtiyacı içerisindeki kişilerin entegrasyonu bakımından Türkiye'nin söz konusu normu kabul etme noktasında dahi başarı elde edemediği öne sürülmektedir.