Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'ne başvuran COVID-19 tanılı hastaların değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Aralık 2019'da yeni bir koronavirüs, Çin'in Wuhan kentinde bir dizi ciddi zatürre vakasına neden olmuştur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), hastalığı "Koronavirüs Hastalığı 2019" (COVID-19) ve etiyolojik ajanı da "Şiddetli Akut Solunum Sendromu- Koronavirüs- 2" (SARS-CoV-2) olarak adlandırmıştır. Yaşlı bireylerin genel popülasyonla karşılaştırıldığında COVID-19 için daha kötü sonuçlara sahip olduğu bilinmektedir. Bu tez çalışmasında Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'ne başvuran COVID-19 tanılı hastaların sosyodemografik ve klinik özelliklerinin değerlendirilmesi, bu özelliklerin COVID-19 enfeksiyonu süreciyle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya 11 Mart-31 Aralık 2020 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'ne COVID-19 tanısı ile başvuran/atanan hastalar dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik özellikleri, sağlık ve iyilik durumu ile ilgili özellikler, COVID-19 süreçleri ve sonuçları ile ilgili bilgiler ve laboratuvar sonuçlarına ait veriler 4 bölüm ve 25 sorudan oluşan veri toplama formu aracılığıyla kaydedilmiştir. Analizlerde IBM SPSS 26.0 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 62 kişi dahil edildi. Yaşlı bireylerin daha genç olanlara göre daha geç COVID-19 tanısını aldığı tespit edildi (p=0,02). Tanı alma süresi kronik hastalığı, multimorbiditesi olanlarda ve çoklu ilaç kullananlarda daha uzundu (sırasıyla p=0,011; p:0,009; p=0,014). Yaşla birlikte COVID-19 tablosunun ortaya çıkış şeklinin değişiklik gösterdiği; 65 yaş altındaki kişilerde boğaz ağrısı (p=0,003) ve tat-koku kaybı (p=0,025) anlamlı olarak daha fazla olduğu, daha yaşlı hastaların daha çok halsizlik/ yorgunluk (p=0,033) gibi atipik ve silik klinik prezentasyonlar gösterdiği ve bu semptomların genel olarak daha uzun süreler sebat ettiği saptandı (p<0,001). Temas öyküsü olan hastaların semptomlarının tamamen gerilemesinin daha uzun süre aldığı görüldü (p=0,033). Yaşlı popülasyon için eşlik eden diabetes mellitus (p=0,018) varsa, hastanın nefes darlığı (p=0,031), halsizlik/yorgunluk (p=0,05) şikayetleri gelişmişse COVID-19 klinik şiddetinin daha fazla olduğu analiz edildi. Sonuç: Yaşlı bireylerin SARS-CoV-2 enfeksiyonunda gösterdiği klinik belirtiler genel popülasyondan farklı olarak daha silik olabilmektedir. Halsizlik/yorgunluk, iştahsızlık, düşme, genel durum bozukluğu gibi şikayetlerle başvuran hastalarda COVID-19'un ayrıcı tanıda göz önünde bulundurulması erken tanı için önemlidir. Böylece mortalite ve morbidite azaltılabilir. Yaşlı bireylerin şikayetlerinden bağımsız olarak başvuru süresi daha uzun saptanmıştır ve dolayısıyla tanı almalarının geciktiği görülmüştür. Bunun kliniğin şiddetlenmesine yol açabileceği saptanmıştır. COVID-19 sonrası halsizlik/yorgunluk, nefes darlığı, kas-eklem ağrısı gibi uzun süreler devam edebilen semptomlar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum yaşam kalitesini düşürebilir. Bilinen diyabetes mellitus, hipertansiyon tanısı olan hastaların kötü prognoz gösterdiği ve daha yoğun tedavi ihtiyacı olduğu görülmüştür. Halsizlik/yorgunluk ve nefes darlığı şikayeti varlığı enfeksiyonun şiddetli bir tabloya ilerleyeceğini gösterebilir. Bu nedenle, belirtilen semptomlarla gelen hastalarda daha dikkatli olunmalıdır. Anahtar kelimeler: Yaşlı, COVID-19, Evde Sağlık Hizmetleri, klinik seyir, prognostik faktörler