Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıf öğrencilerinde çocuk istismarı ve ihmali bilgi ve farkındalık düzeyinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma; çocuk istismarı ve ihmalinin tanınmasında ve önlenmesinde meslek hayatları boyunca önemli görevler üstlenecek olan tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik bilgi ve farkındalık düzeyi ile ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanarak yapıldı. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipte olan bu çalışma Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğrenim gören son sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 16 soruluk sosyodemografik veri anketi, öğrencilerin çocuk istismarı ve ihmali konusunda bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla "Çocuk İstismarı ve İhmali Bilgi Testi (ÇİİB-T)" ve farkındalık durumlarını belirlemek için de "Çocuk İstismarı ve İhmali Farkındalık Ölçeği (ÇİİF-Ö)" kullanılmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS Statistics 25.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) paket programında yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya 174'ü (%58.0) kadın, 126'sı (%42,0) erkek 300 tıp fakültesi son sınıf öğrencisi katılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin 248'i (%82,7) çocuk istismarı ve ihmali konusunda eğitim aldığını belirtmiş olup %97,6 (n=242) ile en çok üniversite öğrenimi sırasında eğitim aldıklarını ifade ettikleri görülmüştür. Seminer, konferans, sempozyum vb. aktiviteler yolu ile eğitim aldığını ifade edenlerin oranı sadece %11,7 (n=29) iken dergi, makale vb. ile eğitim aldığını belirtenlerin oranının ise %7,3 (n= 18) olduğu görülmüştür. Konu ile ilgili kendini ne kadar yeterli bulduğu ile ilgili soruda öğrenciler genel olarak (%52,0) kendini kısmen yeterli bulmuştur. Çok yeterli ve yeterli bulma oranları ise sadece %22 olmuştur. Öğrencilerin %88,7'si (n=266) konu ile ilgili daha fazla bilgilenme gereksinimi duyduğunu belirtmiştir. Katılımcıların 97'sinin (%32,3) istismar veya ihmale uğramış bir çocukla karşılaştığını belirttiği görülmüştür. Öğrencilerin ÇİİF-Ö toplam medyan puanı 83 iken ÇİİB-T'den elde edilen medyan doğru yanıt sayısı ise 36 bulunmuştur. ÇİİF-Ö puanları ile ÇİİB-T'de verilen doğru yanıt sayıları arasındaki ilişki anlamlı olarak tespit edilmiş olup konuya yönelik farkındalığı yüksek olan öğrencilerin bilgisinin de daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Kadın öğrencilerin erkek öğrencilere göre hem ÇİİB-T'de hem de ÇİİF-Ö'de anlamlı seviyede yüksek puan aldıkları tespit edilmiştir (p=0,003 ve p<0,001). Ayrıca bilgilenme gereksinimi duymayanlara göre bilgilenme gereksinimi duyanların da ÇİİB-T doğru yanıt sayıları istatistiksel anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur (p=0,010). Sonuç: İki ayrı güncel ölçek ile öğrencilerin çocuk istismarı ve ihmali konusunda bilgi düzeyi ve farkındalıklarının tespitini ve ilişkili olabilecek faktörleri belirlemeyi amaç edinen çalışmamız, bilgi ve farkındalık arasında anlamlı ilişki olduğunu belirlemiştir. Öğrencilerin bilgi düzeyi arttıkça konu ile ilgili farkındalıklarının da yüksek olduğunun tespiti eğitimin önemini bir kez daha vurgulamış olup farkındalığı fazla olan öğrencilerin bilgi elde etmek için daha fazla çaba sarf ettiğini de düşündürmüştür. Tıp fakültesi öğrencilerinin mesleğe adım attıklarında çocuk istismarı ve ihmali kapsamında etkili ve doğru adımlar atabilmeleri için özellikle müfredat dışında da sempozyum, konferans vb. aktiviteler ile farkındalıklarını ve bilgi düzeylerini arttırmaları için yapılacak desteklerin faydalı olacağı açıktır. Anahtar Kelimeler: Çocuk istismarı, çocuk ihmali, tıp fakültesi öğrencisi, bilgi düzeyi, farkındalık