Anne babaların akılcı olmayan inançları ve ebeveynlik davranışları ile çocukların algıladıkları aile ilişkisi ve benlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada anne-babaların akılcı olmayan inançları ve ebeveynlik davranışları ile çocukların algıladıkları aile ilişkisi ve benlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma için tabakalı örnekleme yöntemiyle Hatay'ın merkez ilçesi Antakya'nın 10 eğitim bölgesi içerisindeki 12 ilkokul belirlenmiştir. Araştırma, 2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde ilgili okullarda 4. sınıfa devam eden 500 öğrenci ve bu öğrencilerin anne ve babaları olmak üzere 1500 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada anne-baba ve çocukların demografik özellikleri hakkında bilgi toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, anne-babaların akılcı olmayan inançlarını ölçmek üzere Anne-Baba Düşünceleri Ölçeği (ABDÖ) ve ebeveynlik davranışlarını ölçmek üzere Alabama Ebeveyn Davranışları Ölçeği (AEDÖ), öğrencilerin algıladıkları aile ilişkisini ölçmek üzere Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği (ÇAİÖ) ve benlik algılarını ölçmek üzere Çocuklar İçin Benlik Algısı Profili (ÇİBAP) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde ilişkisiz örneklemler için t-testi, basit doğrusal korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Ayrıca AEDÖ'nün anne formunun Çocukla İlgilenme, Zayıf Ebeveyn Takibi, Dayakla Cezalandırma ve Olumlu Ebeveynlik alt boyutları ile ilgili analizler yapılırken ilişkisiz örneklemler için t-testi'nin non-parametrik karşılığı olan Mann-Whitney U testi'nden yararlanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerin sonucuna göre, anne-babaların akılcı olmayan inançları ve ebeveynlik davranışları ile çocukların aile ilişkileri algısı ve genel öz-değerleri arasında anlamlı bir fark vardır. Anne-babaların akılcı olmayan inançları, ebeveynlik davranışları, çocukların algıladıkları aile ilişkileri ve genel öz-değerleri arasında anlamlı ilişki bulunmaktadır. Son olarak, yapılan regresyon analizine göre çocuğun genel öz-değer düzeyini destekleyici aile ilişkisi, engelleyici aile ilişkisi, annelerin ve babaların gerçekçi olmayan beklentileri, babaların çocukla ilgilenme, zayıf ebeveyn takibi ve dayakla cezalandırma davranışlarının yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ebeveynlerin Akılcı Olmayan İnançları, Ebeveyn Davranışları, Aile İlişkisi, Çocukların Benlik Algısı