Anne Babaların Cinsiyet Sosyalleştirme Davranışlarının Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi

ÖZ: Araştırmada, 2-8 yaş aralığında çocuğu olan anne ve babaların cinsiyet sosyalleştirme davranışları incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi Kuzey Kıbrıs’ın, Lefkoşa ve Gazimağusa ilçelerinde ikamet eden 223 anne ve 79 babadan oluşmaktadır. Örneklem, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Katılımcıların demografik bilgileri, demografik bilgi formu ile elde edilmiştir. Anne ve babaların, çocuklarının cinsiyet sosyalleştirme sürecindeki davranışlarını belirlemek için ise Blakemore ve Hill (2008)’e ait olan Çocuklarda Cinsiyet Sosyalleştirme Ölçeği (The Child Gender Socialization Scale) kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe versiyonu bulunmadığından, araştırma kapsamında ölçeğin uyarlama çalışması da gerçekleştirilmiştir. Ölçek, uyarlama aşamasında Türkçe ve İngilizce dillerinin her ikisinde de yetkin üç dil uzmanı tarafından çeviri ve geri çeviri aşamalarından geçirilmiştir. Form üç toplumsal cinsiyet çalışmaları uzmanının görüşüne sunularak son halini almıştır. Ölçek, kız ve erkek çocuk sahibi anne babalar için farklılaşmaktadır. Araştırmada anne babaların cinsiyet sosyalleştirme davranışları, anne ve babanın anne veya baba olma durumu, eğitim durumu ve medeni durumu; çocuğun yaşı ve cinsiyeti olmak üzere beş değişkene göre incelenmiştir. Araştırma sonucunda anne babaların, cinsiyet sosyalleştirme davranışlarının anne ya da baba olma durumuna göre istatiksel olarak bir değişiklik göstermediği tespit edilmiştir. Çocuğun cinsiyeti açısından incelendiğinde, anne ve babaların cinsiyet sosyalleştirme davranışları ile çocuklarının cinsiyeti arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu ilişki, kız çocuğu olan anne ve babaların, erkek çocuk sahibi anne ve babalara oranla daha fazla cinsiyet sosyalleştirme uyguladığı yönündedir. Anne ve babanın medeni durumu ile cinsiyet sosyalleştirme davranışları incelendiğinde ise istatiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Ancak anne ve babanın eğitim durumuna göre cinsiyet sosyalleştirme davranışları ele alındığında, lisans ve üzeri (yüksek lisans, doktora) eğitim durumundaki anne ve babaların, lisans öncesi eğitim durumunda olanlara oranla daha fazla cinsiyet sosyalleştirme uyguladığı, literatürün aksine şaşırtıcı bir bulgu olmuştur. Aynı zamanda bulgulara göre, 3-57 ay arası çocuğu olan anne ve babalar, 58-103 ay arası çocuğu olan anne babalara oranla daha fazla cinsiyet sosyalleştirme uygulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Cinsiyet sosyalleştirme, erken çocukluk dönemi, ana-babalık.