Anneliğin kadın çalışanlar üzerine etkileri: Yorumsamacı bir alan araştırması

Annelik konusu farklı disiplinlerde geniş çaplı incelenmektedir. Bu tez araştırmasında annelik olgusu çalışma yaşamı açısından ele alınmaktadır. Araştırmada, çalışan kadınların öznel annelik deneyimlerini kendi ifadeleriyle incelemek için sosyal inşaacı felsefik yaklaşım kuramsal çerçeveyi oluşturmaktadır. Bu yaklaşıma göre bireyler yaşadıkları dünyayı anlamlandırma arayışındadır. Araştırmanın amacı, çalışan kadınların annelik deneyimlerini anlamaktır. Bu amaçla nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) stratejisi ile araştırma tasarımlanmıştır. Araştırmanın katılımcıları, Ankara'da yaşayan 0-6 yaş arası çocuklu 33 ( 3'ü pilot çalışma olmak üzere) çalışan anneden oluşmaktadır. Katılımcılara amaçlı örneklem çeşitlerinden kartopu örneklem yöntemiyle ulaşılmıştır. Literatüre dayalı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan 20 açık uçlu sorunun yer aldığı bir görüşme formu aracılığıyla bireysel, derinlemesine görüşmeler yapılarak veri toplanmıştır. Araştırma kapsamında görüşmelerden elde edilen nitel veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre kadın çalışanların önceliğinin annelik olmasına rağmen çalışma yaşamının sorumluluklarıyla annelik sorumlulukları arasında denge kurmanın oldukça zorlayıcı olduğu, çeşitli sorun ve zorlukla karşılaşıldığı görülmektedir. Yaşanan en temel problem zaman sıkıntısı olmaktadır. Çalışan anneler tarafından en sık ifade edilen durum zaman yetiştirememe problemidir. Çalışan anneler hem çalışmayı sevmekte ve işten ayrılmak istememekte aynı zamanda çocuğuna iyi annelik yapmak istemekte ve bu nedenle karmaşık duygular yaşamaktadır. Çalışan kadın iş-aile dengesini sağlamakta zorlanmakta ve bu durumda aile içi ve aile dışı çocuk bakım desteği almak kaçınılmaz olmaktadır. En sık başvurulan destek güvenilir bulunan anneanne ve babaanne desteği olmakta, aynı zamanda eş desteği de oldukça önem taşımaktadır, kreş desteği ise bakıcılara göre daha çok tercih edilmektedir. Bu çalışma kapsamında ulaşılan sonuçlardan biri de ataerkil toplumsal kültürün çalışan anneleri desteklemediğidir. Çalışan anneler için çalışma yaşamında sağlanan desteklerin ve verilen yasal hakların yetersiz olduğu görülmüştür. Çalışan kadın doğum sonrası kısa bir sürede tekrar işe geri dönmekte bu durum hem anne hem çocuk için olumsuz sonuçlara yol açmaktadır. Çalışan anneler, annelik izin sürelerinin en az 6 ay olmasına ihtiyaç duymaktadır. Çalışan anneler işyerinden ve işverenlerinden esneklik beklemektedir. Çalışan annelerin en sık dile getirdiği sorunlardan bir diğeri kurum kreşlerinin olmamasıdır. Çalışan anneler işyerinde kreşlerin bulunmasına ihtiyaç duymaktadır. Bunun yanısıra anneliğin çalışma yaşamına olumlu katkıları olduğu da belirtilmektedir. Annelik deneyimleri sayesinde daha rahat empati kurabilmektedirler. Araştırma sonuçlarına göre toplumun tüm kesimlerinin anne ve çocuk dostu iş çevresi sağlayarak çalışan anneleri desteklemesi önerilmektedir.