Anonim şirket ve limited şirketlerde nakdi sermaye koyma borcu ve borca aykırılığın yaptırımları

Anonim şirket ve limited şirketlerde pay sahibinin en önemli borcu esas sözleşme ve sermaye artırımında taahhüt ettikleri sermayeyi ödemektir. Anonim ve limited şirketlere ayni ve nakdi malvarlığı unsurları sermaye olarak getirilebilir. Nakit sermayenin kapsamına yalnızca " para" girer. Para dışında kalan tüm ekonomik değerler ise ayni sermayenin kapsamında değerlendirilir. Anonim şirket pay sahiplerinin, TTK m. 344/1 gereğince, nakden taahhüt ettikleri payların itibarî değerlerinin en az yüzde yirmibeşini tescilden önce, gerisi de şirketin tescilini izleyen yirmidört ay içinde ödemeleri gereklidir. 7099 sayılı Kanun ile TTK'nın 585. maddesinde yapılan değişiklik neticesinde limited şirketlerde, nakden taahhüt edilen sermayenin yüzde yirmi beşinin tescilden önce ödenmesi zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu değişiklik nedeniyle, limited şirketlerinin kuruluşu takip eden yirmidört ay boyunca sermayesiz kalması durumu söz konusu olabilecektir. Anonim ve limited şirketlerde nakdi sermaye koyma borcuna aykırı hareket etmesi halinde pay sahibine uygulanabilecek çeşitli yaptırımlar mevcut olmakla birlikte söz konusu yaptırımlara başvurulabilmesi için pay sahibini sermaye koyma borcunda temerrüde düşmesi gerekmektedir. Temerrüde düşen pay sahibine uygulanabilecek yaptırımlar; icra takibi ve ifa davası, temerrüt faizi, tazminat, cezai şart ve ıskattır. Bu yaptırımlardan ıskat pay sahipliğini ve pay sahipliğinden kaynaklı hakları ortadan kaldıran ve ortaklıktan çıkarılma sonucu doğurabilen bir yaptırımdır. Bu nedenle uygulanması sıkı şekil şartlarına tabidir.