Antalya ve Muğla illerinde nar ağaçlarında kök ve kökboğazı çürüklüğüne neden olan phytophthora türlerinin ve bazı nar çeşitlerindeki reaksiyonlarının belirlenmesi

Bu tez çalışmasında, ülkemiz nar üretiminin yaklaşık %40'ının yapıldığı Antalya ve Muğla illerinde nar ağaçlarında kurumalara neden olan Phytophthora türleri belirlenmiştir. Sürvey çalışmaları toplam 1703 da alanı kapsayan 113 nar bahçesinde yapılmıştır. İncelemeler sırasında belirti gösteren ağaçlardan toplam 51 adet kök, 136 adet toprak örneği alınmıştır. 19'u kök dokularından, 79'u topraktan olmak üzere toplam 98 adet Phytophthora spp. izolatı elde edilmiştir. Phytophthora türleri, morfolojik özelliklerine ve DNA dizilerine dayanılarak teşhis edilmişlerdir. En sık izole edilen türler P. nicotianae (37 izolat) ve P. palmivora (26 izolat) olmuş, onları sırasıyla P. parvispora (14 izolat), P. inundata (6 izolat), P. cryptogea (4 izolat), P. niederhauserii (4 izolat), P. taxon walnut (2 izolat) ve P. rosacearum (1 izolat) izlemiştir. 4 izolatın ise teşhisleri doğrulanamamıştır. P. nicotianae, P. palmivora, P. parvispora ve P. inundata hem köklerden hem de topraktan izole edilirken, diğer türler sadece topraktan elde edilmişlerdir. Hastalık oranı Antalya ili için %4.49, Muğla ili için ise %5.03 olarak belirlenmiştir. Toprak bulaştırma yöntemine göre yapılan patojenisite testinde, tüm izolatlar nar fidanlarında %20-85 arasında değişen oranlarda hastalığa yol açmışlardır. Bu çalışma, P. palmivora dışındaki diğer türlerin nar ağaçlarında kök ve kökboğazı çürüklüğü yaptığına ilişkin dünya genelindeki ilk kayıttır. Çalışmada ayrıca 10 farklı nar çeşidinin, en yaygın türler olarak belirlenen P. nicotianae ve P. palmivora'ya karşı duyarlılıkları araştırılmıştır. Hicaznar, Katırbaşı, Aşınar, Fellahyemez, İzmir 1513, İzmir 23, BATEM Esinnar, BATEM Hicrannar, BATEM Yılmaznar ve BATEM Onurnar çeşitlerinin kullanıldığı deneme, patojenisite testinde olduğu gibi toprak bulaştırma yöntemine göre yapılmıştır. Deneme sonunda tüm çeşitlerin patojenlere duyarlı olduğu ve P. nicotianae'nın P. palmivora'ya göre daha saldırgan olduğu sonucuna varılmıştır.