Anti kanser ajanlarının mikroorganizmalardan izolasyonu ve etkinliklerinin araştırılması

Dünyada her yıl 17 milyon kişi kansere yakalanmakta ve 8 milyonu kanser nedeniyle kaybedilmektedir. 2015 yılında, Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre, 172 ülkeden 91 ülkede erken yaşta ölümlerin birinci ve ikinci sebebi, 22 ülkede ise üçüncü ve dördüncü sebebi kanserdir. Kanserden ölümlerin başında akciğer kanseri gelmektedir. Tek başına akciğer kanseri, iskemik kalp hastalığı, inme ve diabetes mellitus'tan sonraki dördüncü global ölümcül hastalıktır. Tez kapsamında, kanser tedavisinde kullanılabilecek endofitlerden sekonder metaboliterinin saflaştırılması ve kanser tedavi potansiyellerinin in vitro ve in vivo koşullarda araştırılması hedeflenmiştir. Punica granatum' ın çiçekleri, meyveleri, yaprakları, dalları ve köklerinde yer alan mantarların izolasyonu yapıldı. İzole edilmiş endofitik mantarların, ürettikleri ekzoenzimler olan üreaz, jelatinaz, L-asparaginazve L-glutaminaz aktiviteleri tarandı. Üreaz (kök endofitleri: 5 (-); dal endofitleri: 3 (-); Meyve endofitleri: 1 (-), 1 (+)); jelatinaz (kök endofitleri: 6 (+)); L-asparaginaz: (kök endofitleri: 6 (+)), L-glutaminaz (kök endofiti: 5 (+), dal endofiti: 1 (+) olarak belirlendi. İzole edilen türün analizi yapılarak Aspergillus niger'in yeni bir türü tanımlandı. Aspergillus niger karmali'nin "pepton ile desteklenmiş pirinç" üreme ortamında fermentasyonu yapılarak kuru kolon vakumlu kromatografi ile fraksiyonlandı. Saflaştırma işlemlerinin ardından üretilen endofitin sekonder metabolit. 1H NMR, 13C NMR, 31P NMR ve LC-MS içeren spektroskopik analizleri gerçekleştirilerek C, H, O, P elementel bileşimi ve molekül kütlesi belirlenerek karakterize edildi. Endofit bileşiğin in vitro koşullarda kanser tedavi potansiyeli, over kanser hücresi SKOV3 ve akciğer kanser hücresi A549 kullanılarak sitotoksisite tayini ile belirlendi. Hücre kültürü denemeleri sonucunda 24.saatte IC50 değerleri SKOV3 hücresi için 1.08 µg/ml iken A549 hücresi için ise 11.7 µg/ml olarak saptanmıştır. Tez kapsamında saflaştırılan endofiti bileşiğin kanser tedavi potansiyelinin SKOV3 hücresi üzerinde daha etkili olduğu görülmektedir. in vivo koşullarda etkinliğinin belirlenmesi amacıyla biyouyumluluk testleri gerçekleştirilmiş ve biyouyumlu olduğu belirlenmiştir.