Antrene olmuş futbolcu ve basketbolcularda C vitamini uygulamasının HbA1C, demir ve demir bağlama kapasitesi üzerine etkileri

Günlük ihtiyaçtan fazla alındığında performansı artırdığına inanılan vitaminlerin ba?ında C vitamini gelmektedir. Özellikle dayanıklılık gerektiren sporlarda C vitaminine (C vit) olan ihtiyaç artmaktadır. C vit enzimatik olmayan bir yol ile demirin emiliminde indirgeyici bir rol oynamaktadır. Özellikle antioksidan etkili olarak hemoglobinin yapısını korumakta ve nitritlerin neden olduğu methemoglobinin olu?umunu azaltmaktadır.Gerek antioksidan özelliği gerekse oksijen bağlanmasında ve taşınmasında görev yapan demirin (Fe+2) bağırsaklardan emiliminde oynadığı rol nedeniyle C vit yüklemesinin sporcularda yararlı olabileceği düşüncesiyle futbolcu ve basketbolcularda C vit yüklemesinin kan Fe değerlerine etkisini incelemeyi amaçladık. Çalışmaya Diyarbakır Bağlar Belediyesi Amatör futbolcu ve basketbolcularından yaşları 20-23 arasında değişen toplam 20 sporcu katılmıştır. Gruplara 3 hafta süreyle günlük toplam 1 gr C vit iki eşit doz olarak (0.5 gr x 2 /24 st) oral olarak verilmiştir.Vitamin uygulamadan önce ve uygulandıktan sonra sporculardan sabah açken venöz kan örneği alınarak serum Fe, total demir bağlama kapasitesi (TDBK), glikolize hemoglobin (HbA1c), glukoz, insülin ve plazma lipid düzeyleri ölçülmüş ve kısa süreli egzersiz programı (koşu bandında 10 dakika süreli,10 km/saat hızında yürüyüş) uygulanmıştır. Egzersiz öncesi (EÖ) ve hemen sonrası (ES) deneklerin aynı parametreleri tekrar ölçülmüştür. Ayrıca anket yapılarak deneklerin vitamin ve sigara kullanma alışkanlıkları sorulmuştur. Verilerin analizinde eksersiz öncesi ve eksersiz sonrası ölçümler arasındaki farklılığın istatistiksel karşılaştırılmasında eşleştirilmiş (paired) t-testi analizi, futbolcularla basketbolculara ait ölçümlerin ortalamalarına ait karşılaştırılmalarda ise bağımsız (unpaired) t-testi kullanılmı?tır. Verilerin normal dağılıma uyumluluğu Kolmogrow-Smirnow, homojenliği ise Levene's testi ile değerlendirilmiştir.Verilerin analizi sonucu Futbolcularda üç haftalık C vit yüklemesinden sonra EÖ Sistolik Kan Basıncı (SKB) değeri düştü (P<0,01). Nabız ve Diastolik Kan Basıncı (DKB) değerleri ise anlamlı bir değişiklik göstermedi. Basketbolcularda C vit yüklemesinden sonra ES nabız ve SKB, EÖ göre artış gösterdi (P<0,000). DiyeteVIIC vit eklenmesi basketbolcularda EÖ nabız ve SKB değerini futbolculara göre artırdı (P<0,01). ES, DKB değeri ise futbolculara göre azaldı (P<0,000).Futbolcularda C vit yüklemesinden sonra EÖ ve ES kan Fe düzeyleri anlamlı artış gösterdi (P<0,01) (Tablo 9). TDBK anlamlı derecede azaldı (P<0,000). Egzersiz öncesi insülin düzeyi azaldı (P<0,05). Basketbolcularda, C vit yüklemesinden sonra EÖ ve ES kan demir düzeyleri artış gösterdi (P<0,000). TDBK azaldı (P<0,000). C vit yüklemesinden önce ve yüklemeden sonra ES kan glukozu EÖ'sine göre artarken, insülin düzeyi azaldı (P<0,000)C vit yüklemesinden sonra ise basketbolcuların demir (P<0,05) ve TDBK değerleri futbolculara göre daha fazla artış gösterdi (P<0,001).Futbolcularda C vit yüklenmesinden sonraki serum AST düzeyleri yükleme öncesine göre anlamlı derecede düşük bulundu (P<0,000). Basketbolcularda C vit yüklemesinden sonra ise Egzersiz sonrası AST, ALT ve ALP değerleri Egzersiz öncesine göre anlamlı derecede artış gösterdi (P<0,000).Basketbolcularda C vit yükleme sonrası kan üre değeri C vit yükleme öncesine göre artış gösterirken (P<0,05), LDH değeri azaldı (P<0,000). C vit yükleme sonrası Kreatin, AST, ALT ve ALP düzeyleri C vit yüklemesinden önceki değerlere göre anlamlı bir fark göstermedi. Basketbolcuların C vit yüklemesinden sonra kan Üre ve AST düzeyleri futbolculara göre artış gösterirken (P<0,000), LDH düzeyleri azaldı (P<0,05, P<0,01).Futbolcularda C vit yüklemesinden sonra Egzersiz sonrası HDL-K düzeyi Egzersiz öncesine göre artarken (P>0,000), Trigliserid düzeyleri azaldı (P<0,01).Basketbolcularda C vit yüklemesinden sonra EÖ ve ES HDL-K düzeyleri C vit yüklemesinden önceki EÖ ve ES değerlere göre anlamlı derecede artış gösterirken (P<0,01) LDL-K ve trigliserid düzeyleri C vit yüklemesinden önceki düzeylerine göre azaldı (P<0,01) Futbolcu ve basketbolcuların C vit uygulandıktan sonraki lipoprotein düzeyleri karşılaştırıldığında Basketbolcuların T. Kol, HDL-K, LDL-K ve trigliserid düzeylerinin futbolculara göre daha düşük olduğu görüldü (P<0,05). Bu bulgular, C vit yüklemesinin başarılı olduğunu ve bu uygulamanın Fe emilimini artırdığını göstermektedir. Antrenman programlarını düzenli sürdürmekte olan futbolcu ve basketbolcularda C vit yüklemesinin TDBK'ya etki yapması,VIIIvitamin ve mineral eksikliliği ve dolayısıyla ek vitamin gereksinimlerinin olduğunun göstergesi olabilir.