Araştırma görevlilerinin işyerinde öğrenmelerini açıklayan faktörlerin incelenmesi

Bu araştırmada araştırma görevlilerinin işyerinde öğrenme düzeyi, işyerinde öğrenme potansiyeli ve bireysel özellikleri arasındaki yapısal ilişkilerin İşyerinde Öğrenme Kuramı bağlamında test edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma deseni olarak tarama modelinin kullanıldığı araştırmada Türkiye'nin yedi farklı coğrafi bölgesinde yer alan 21 üniversitede görev yapmakta olan 1218 araştırma görevlisi katılımcı olarak yer almıştır. Araştırmanın verileri tez çalışması kapsamında Türk dili ve kültürüne uyarlanan İşyerinde Öğrenme Düzeyi Ölçeği, İşyerinde Öğrenme Potansiyeli Ölçeği, Mesleki Kimlik Ölçeği ve Kişisel ve Kişilerarası Eylemlilik Ölçeği kullanılarak çevrimiçi bir şekilde elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerden Pearson korelasyon katsayıları, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri; çıkarımsal istatistiklerden ise yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi gerçekleştirilirken ölçüm modeli ve yapısal regresyon modeli ayrı ayrı test edilmiştir. Yapısal regresyon modelinin test edilmesinde çeşitli ölçütlerden yararlanılmıştır. Öncelikle, önerilen yapısal regresyon modelinin elde edilen veriler ile uyumunu incelemek için model uyum indeksleri kullanılmıştır. Bu indeksler ki-kare, normlaştırılmış ki-kare (χ2/sd), CFI, SRMR ve RMSEA şeklindedir. Uyum indekslerine ek olarak, diğer değişkenlerin endojen değişkenler üzerindeki doğrudan etkilerini belirlemek için parametre tahminleri incelenmiştir. Ayrıca, endojen değişken (işyerinde öğrenme düzeyi) üzerindeki dolaylı ve toplam etkiler incelenmiştir. Son olarak, model tarafından her bir endojen değişkendeki açıklanan varyans miktarını belirlemek için çoklu korelasyon katsayılarının kareleri incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, önerilen yapısal model istatistiksel olarak doğrulanmıştır. İşyerinde öğrenme potansiyeli, işyeri çabası ve kişisel eylemlilik değişkenlerinin işyerinde öğrenme düzeyi algıları üzerinde anlamlı doğrudan etkileri bulunmuştur. Mesleki kimlik, işyeri kimliği ve kişilerarası eylemlilik değişkenleri ise işyerinde öğrenme potansiyeli değişkeni üzerinde anlamlı doğrudan etkiler göstermiştir. Ayrıca kişilerarası eylemlilik, işyeri kimliği ve mesleki kimlik değişkenlerinin işyerinde öğrenme düzeyi üzerinde işyerinde öğrenme potansiyeli aracılığıyla anlamlı dolaylı etkileri olduğu bulunmuştur. Sonuçlara göre, önerilen model işyerinde öğrenme düzeyi ve işyerinde öğrenme potansiyeli değişkenlerine ilişkin varyansları istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde açıklamaktadır. İlgili sonuçlar bağlamında araştırma görevlilerine öğrenme olanağı sunacak ortam ve eğitim programlarının hazırlanması, bu tür ortam ve programlara katılacak çalışanlara destek verilmesi, araştırma görevlilerinin yaptıkları işlerin takdir edilmesi, onların aidiyet hissi yaşamalarının desteklenmesi ve kişilerarası etkileşim kurmalarını sağlayacak eğitim programları, etkinlikler ve planlamaların gerçekleştirilmesi yönünde öneriler getirilmiştir. Gelecek çalışmalar için temel alan, üniversite ve öğrenim düzeyi vb. farklı gruplara yönelik model değişmezliğinin incelenmesi, boylamsal verilerin kullanılması, veri toplama sürecinin yüz yüze gerçekleştirilmesi ve farklı örneklemler kullanarak İşyerinde Öğrenme Kuramının test edilmesi gibi önerilerde bulunulmuştur.