Ardıl çeviride kültürel referansların aktarımı

Bu çalışma, sözlü çevirinin bir türü olan ardıl çeviride, sözlü çevirmenlerin İngilizce – Türkçe dil çifti özelinde kültürel referansları aktarımını araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırmadaki bu aktarım, kültürel ve anlamsal olmak üzere iki düzlemde ele alınmıştır. Kültürel aktarım, sözlü çevirmenlerin erek dile yaptığı çevirilerde uyguladıkları stratejileri gözlemlemek ve böylece aldıkları çeviri kararlarını kaynak ya da erek kültür odaklı sınıflandırmak ile ilgilidir. Anlam aktarımı ise, çevirmenlerin kültürel referansları anlama ve erek dile taşımaları ile ilgilidir. Çalışmada, çevirmenlerin kültürel referans aktarma stratejileriyle ilgili eğilimleri tespit edilerek, bu eğilimler ile anlam aktarımı arasındaki ilişki betimlenmiştir. Çalışmanın veri bütüncesini, Marmara Üniversitesi İngilizce Mütercim Tercümanlık Anabilim Dalı'ndaki lisans eğitimlerinde sözlü çeviri derslerini tamamlayan 20 deney grubu ve bu derslere yeni başlayan 20 kontrol grubu öğrencisinin yaptığı ardıl çeviri uygulaması oluşturmaktadır. Katılımcıların yaptığı çevirilerin görsel-işitsel kayıtları alınmış ve belirlenen çevriyazı uzlaşımları çerçevesinde çevriyazıları yapılmıştır. Araştırmanın verileri üç kültürel kategori altında ele alınmış, her iki katılımcı grubunun uyguladıkları çeviri stratejileri tespit edilerek kültür ve anlam aktarımı çerçevesinde yorumlanmıştır. Aldıkları eğitimin süresi ve yaptıkları uygulama sayıları göz önünde bulundurularak deney grubu katılımcılarının kontrol grubuna göre erek dile anlamı daha fazla aktaracakları hipoteziyle yola çıkan bu çalışmanın veri yorumlaması neticesinde hipotez yanlışlanırken, gruplar arasında belirgin farklılıklar gözlemlenmese de her iki grubun çeviri eğiliminin erek kültür odaklı olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar sözcükler: Çeviribilim, ardıl çeviri, kültürel referans, anlam aktarımı, kültürel aktarım, sözlü çeviri