Arhavi ilçesinin (Artvin) sel/taşkın etkilenebilirlik risk analizi

Doğu Karadeniz bölgesi, özellikle sahil yolunun inşasından sonra kentleşmenin artışı, artan nüfusun ilçe merkezinde yoğunlaşması, dere yataklarının işgali, imar affı, ormansızlaşma ve iklim değişikliği gibi faktörlerin etkisiyle sellere karşı çok daha duyarlı hale gelmekte, gün geçtikçe sıklaşan yıkıcı afetlere sahne olmaktadır. 21 Temmuz 2021'de Artvin'in Arhavi ilçesinde yaşanan sel felaketinde şans eseri can kaybı olmasa da ciddi maddi zararlar oluşmuş, geçici hayvan bakımevindeki sokak hayvanlarının bir kısmı boğularak ölmüş, altyapı sistemleri ve tarım arazileri zarar görmüştür. Selden ve taşkından sonra, Arhavi'nin sellere karşı etkilenebilirliğinin ve risklerin tespiti bir gereklilik halini almıştır. Bu çalışmanın amacı, Arhavi havzasındaki sel/taşkın riskinin alt havzalar arasında "etkilenebilirlik risk analizi" yöntemiyle tespit edip karşılaştırmak ve sel tehlikesine karşı alternatif ve doğa temelli çözüm önerilerinin sunmaktır. Arhavi'nin sel/taşkın etkilenebilirlik risk analizi için öncelikle kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Arhavi'nin bütün köylerinde saha çalışması yapılmış, sele etki edebilecek faktörler gözlem yoluyla tespit edilip fotoğraflanmıştır. Sel ve taşkınlarla ilgili genel tanım ve kavramlar açıklanarak kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Arhavi ilçe sınırları ArcMAP 10.3 yazılımı aracılığıyla yedi alt havzaya ayrıldıktan sonra CORINE sisteminden elde edilen veriler haritalandırılmış ve sayısallaştırılmıştır. Elde edilen veriler kullanılarak etki zinciri oluşturulmuş ve göstergeler "Tehlike", "Maruziyet", "Duyarlılık" ve "Uyum" Kapasitesi başlıkları altında derlenmiştir. Sayısal veriler, normalizasyon ve ağırlıklandırma işlemlerine tabi tutulduktan sonra her bir alt havza için etkilenebilirlik ve risk tespit edilmiştir. Son adımda bulgular haritalandırılmış ve görselleştirilmiştir. Tartışma ve sonuç bölümlerinde halihazırda uygulanan sel kontrol yaklaşımlarına değinilmiştir. Bölge halkıyla yapılan görüşmelerle geçmişte sellere karşı nasıl önlemler alındığına dair bilgiler toplanmış, dünyadaki mücadele yöntemlerinden bazı örnekler derlenmiş, var olan sel önleme çalışmalarına alternatif olarak sellerle mücadele edebilmek için doğa temelli çözüm önerileri getirilmiştir.