Aristoteles'in adalet ve mutluluk anlayışı

Bu tezin amacı Aristoteles'in adalet ve mutluluk kavramlarının birbirleriyle ilişkisini onun siyaset ve ahlak kuramları çerçevesinde ele alıp açıklamaktır. Aristoteles'in ahlak felsefesi siyaset felsefesinin devamı niteliğindedir. Onun siyaset felsefesini anlamak için öncelikli olarak onun temelinde yatan toplumun, toplumu anlamak için de bireylerin ele alınıp incelenmesi gerekir. Onun ahlak felsefesini ve kavramlarını anlamadan siyaset felsefesini anlamak mümkün değildir. Çünkü siyaset de ahlaka hizmet eden bir kurumdur. Aristoteles, ahlak felsefesiyle mutluluğun ne olduğunu, ararken siyaset felsefesiyle de başta adalet olmak üzere mutluluk için gerekli olan hayat tarzını mümkün kılacak kurumları ve yapıları ele alır. Onun ahlak felsefesinde adalet bir karakter erdemi olarak sunulmakta ve erdem de huy olarak tanımlanmaktadır. Böylece adalet tek başına ele alındığında bir huy, ancak başka insanlarla kurulan ilişkiler bağlamında ele alındığında ise toplumsal bir erdemdir. Öyleyse adalet toplumsal boyutuyla devletin temelini oluşturur, çünkü adalet, toplumsal düzeni sağlayarak devleti sürekli kılar. Aristoteles'e göre insanın en yüksek ve en son amacının mutluluğa ulaşmak olduğu ve mutluluk da ruhun erdeme uygun etkinliği olduğu için, insanlar erdemli eylemlerde bulunarak mutluluğa ulaşabilirler. Ancak insan tek başına mutluluğa ulaşamaz. Çünkü insan kendi kendine yetmediğinden ve zoon politikon yani toplumsal siyasal bir hayvan olduğundan dolayı bir toplum içerisinde yaşamaya ihtiyaç duyar. İnsan mutluluğa ancak siyasal bir topluluk olan devlet içerisinde ulaşabilir. Çünkü devlet kendi kendine yeter bir yapı olduğundan kişiye mutluluğa ulaşmak için gerekli koşulları sağlar. Böylece mutluluk bireyin olduğu kadar aynı zamanda devletin de nihai amacı olur. Devlette ancak adaleti sağlayarak topluma mutluluğa ulaşma imkanı verir. Adalet ve mutluluk birbirini tamamlayan iki kavramdır. Adalet mutluluk için bir önkoşuldur. Sadece adaletin tesis edildiği bir devlette insanlar mutluluğa ulaşma imkanı bulur. Filozoflar açısından mutluluğa ruhun akıllı tarafını temsil eden teoria etkinliğiyle diğer insanlar içinse yine akıldan pay alan pratik etkinliklerle ulaşılabilir. Bu sebeple Aristoteles felsefesinde mutluluk amaç devlet ve adalet fikri araçtır. Anahtar Sözcükler: Mutluluk, Adalet, Erdem, İyi, Devlet, Anayasa