Arşiv belgeleri çerçevesinde 1840-1924 yılları arasında musul vilayetinde yapılan arkeolojik çalışmalar (Devletler, arkeologlar ve eserler çerçevesinde)

Coğrafi konumuyla önemli bir yere sahip olan Musul vilayeti, birçok medeniyete ev sahipliği yapmasından ötürü geniş bir arkeolojik mirasa sahiptir. Tarihsel sürece baktığımızda Musul ve çevresinde birçok farklı devlet hem ticari faaliyetlerde bulunmuşlar hem de geçmiş uygarlıklardan kalan ve kutsal kitaplarda geçen antik kentleri aramışlardır. Başta İngiltere, Fransa, Amerika ve Almanya gibi devletler burada bazı antik yerleşim alanlarında kazılar yapmışlardır. Bu tezde 1840-1924 yılları arasında Musul vilayetinde Kale-i Şarkat, Koyuncuk, Horsabad ve Musul çevresinde Babil ve Tello'da yapılan kazılar ele alınmıştır. Farklı devletler, devletlerle bağlantılı müzeler ve kurumlar tarafından desteklenen arkeologlar sadece bir bölgede değil birkaç farklı bölgede kazı çalışmaları yapmıştır. Kazılar neticesinde bulunan eserlerin İslam sanatının bölgedeki varlığına ışık tutacağı öngörülmektedir. Bu çalışmada kazıları yürüten devletlere ve kazılarda çalışmış arkeologlara dair veriler arşiv belgeleri kapsamında irdelenmiştir. Müze-i Hümâyun'un söz konusu kazılardaki etkisi üzerinde durulmuştur. Kazılarda bulunan eserlerin nakliyesi ve kazılarda görev alan Müze-i Hümâyun çalışanlarından bahsedilmiştir. Anahtar Kelimeler: Müze-i Hümâyun, Kazı, Musul, Mezopotamya Tarihi