Modernleşme teorileri açısından Azerbaycan modernleşmesinin değerlendirilmesi

Modernleşme teorileri bir ülkenin gelişmişliğini veya gelişme düzeyini değerlendirmektedir. Bir devletin gelişmişlik düzeyini belirlemek için, klasik modernleşme teorisi tarafından ileri sürülmüş üç özellik dikkate alınmaktadır: laiklik, ekonomik kalkınma ve politik gelişim. Klasik modernleşme ve Neo-modernleşme teorilerine göre bu üç öğe bir birini zorunlu olarak etkilemekte olup bir devlet bunların üçüne de sahip olursa modern devlet olarak kabul edilir. Çoklu modernlik teorisine göre ise, bu yapılar arasındaki etkileşim zorunlu olmayıp, Batı dünyası dışındaki devletlerde farklı şekilde gelişmektedir. Azerbaycan'ın ne kadar modern bir devlet olduğunu analiz etmek için bu üç özellik Azerbaycan örneğinde incelenmiştir. Teorilerin bakış perspektifleri dikkate alınarak Azerbaycan üzerine değerlendirilmesi yapılmıştır. Avrupa merkeziyetçiliği savunan Klasik ve Noe modernleşme aksine, Çoklu modernlik teorisi daha evrensel bir bakış açısı sunmaktadır ki, bu çalışma da Çoklu modernlik yaklaşımının Batı dışındaki ülkelere daha uygulanabilir olduğunu göstermektedir. Azerbaycan'ın sosyal, ekonomik ve siyasal evrim sürecini anlatan bu çalışma, Çoklu modernlik teorisinin de savunduğu üzere bu üç özelliğin zorunlu olarak bir birini etkilemediğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Klasik Modernleşme Teorisi, Neo-Modernleşme Teorisi, Multipl Modernleşme Paradigması, Azerbaycan, Sekülerşeme, Sanayileşme, Demokrasi