AST/ALT oranı ile şok indekslerinin pulmoner emboli şiddeti ve mortalitesiyle ilişkisi

Giriş-Amaç: Pulmoner tromboemboli (PTE), artan insidansı ile kalp yetmezliği, solunum yetmezliği ve diğer komplikasyonlarla birlikte günümüzde kardiyovasküler mortalitenin sık görülen bir nedenidir. PTE' de sağ ventrikül disfonksiyonu gerçekleştikçe hemodinamik instabiliteye neden olmakta ve beraberinde doku hipoperfüzyonu gerçekleşerek serum transaminaz değerlerini yükseltebilmektedir. Çalışmamızda AST/ALT oranı, SI, MSI, ASI değerlerini hastaların demografik özellikleri, başvuru semptomları, hemodinamik verileri, laboratuvar değerleri, mortalite risk skorlaması, DVT varlığı, EKO' da sağ ventrikül disfonksiyon bulguları varlığı, PESI, sPESI, Wells ve Cenevre skorlamaları, BTPA verileri, 1 aylık ve 3 aylık mortalite ile ilişkisini incelemeyi amaçladık. Gereç ve yöntem: 30.11.2023-01.05.2024 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Hastanesi acil servisi veya polikliniklerine başvurmuş ve yatan klinik hastalarından, radyolojik görüntülemelerinde PTE teşhis edilen Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) üzerinde verileri olan 133 hasta incelendi. İlk başvuruda laboratuvar tetkiklerinde AST/ALT oranı bakıldı. Aynı zamanda ilk başvuru sırasında yatak başında hesaplanan SI, MSI, ASI indeksleri not edildi. Bulgular: 133 hastanın ortalama yaşı 62,14 ± 17,13 idi. %48,9'u (n=65) erkek olup %51,1'i (n=68) kadındı. AST/ALT oranı ortalaması 1,62 ± 0,95 iken ≥1,3 olan hasta sayısı 79 idi. Şok indeksi (SI) skor ortalaması 1,00 ± 0,27, Modifiye Şok İndeksi (MSI) ortalaması 1,33 ± 0,38, Yaşa bağlı Şok İndeksi (ASI) ortalaması 63,65 ± 28,90 olarak hesaplandı. SI≥1 olan hasta sayısı 78, MSI≥1,4 olan hasta sayısı 64, ASI≥54 olan hasta sayısı ise 84 idi. AST/ALT≥1,3, SI≥1, MSI≥1,4, ASI≥54 değerleri ile demografik özelliklerden yaş, hastaların başlangıç semptomlarından instabilite veya arrest, risk faktörü varlığı, kardiyak enzim yüksekliği, hemodinami verilerinin bozukluğu, EKO' da sağ kalp yetmezlik bulguları varlığı, mortalite risk skorlamasında yüksek grup, PESI, sPESI, Wells, Cenevre skorlamaları, BTPA' da santral ağırlıklı trombüs tutulumu, 1 aylık ve 3 aylık mortalite arasında anlamlı ilişki görüldü(p<0,05) Sonuç: Günümüzde her hasta için ilk başvuruda istenebilen AST ve ALT ile hasta başında kolaylıkla hesaplanabilecek SI, MSI, ASI değerleri ile PTE şiddeti ve mortalitesi üzerine anlamlı ilişkiler saptadık. Bu verilerin kolaylıkla elde edilebiliyor olması tanı ve tedavi tercihinde hekimlere kolaylık sağlayabileceği fikrindeyiz. Anahtar kelimeler: pulmoner embolizm, transaminazlar, şok indeksi, mortalite