Asteraceae familyasına ait bazı bitki türlerinin fitokimyasal ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi

Bu çalışmada, Çankırı ilinde yetişen ve Asteraceae familyasına ait endemik Centaurea türlerinin (Centaurea paphlagonica ve Centaurea cankiriense) fitokimyasal içeriğinin yanında, antiproliferatif, antioksidan, insektisit ve enzim aktiviteleri üzerine olan etkileri incelendi. HeLa kanser hücrelerine karşı antiproliferatif etkiye sahip ekstrelerden aktivite yönlendirmeli izolasyon işlemleri yapıldı. C.paphlagonica çiçek (CPÇ) kısmından; bir tane yeni azotlu bileşik [CPÇ-12 (Paphlagonica-1); 5-amino-1-diazenil-3,4-dihidroksi-1,5-dihidro-2H-pirol-2-on] ve onüç tane bilinen bileşik, C. paphlagonica gövde-yaprak (CPGY) kısmından; bir tane yeni [CPGY-8 (Paphlagonica-2); 5,7,4'-trihidroksi-3,3'-dimetoksi 6-O-β-D glukozit] ve onbir tane bilinen bileşik ve C. cankiriense çiçek (CCÇ) kısmından; iki tane yeni [CCGY-5 (Cankiriense-1); morelosin 3-O-β-D glukozit ve CCGY-9 (Cankiriense-2); jaceosidin 7-O-β-D glukoz-[1→3]-O-β ksiloz] ve yedi tane bilinen bileşik izole edildi. İzole edilen bileşiklerin yapıları 1H, 13C, DEPT, HMBC, HSQC, COSY, NOESY, ROESY NMR, FTIR ve MS gibi spektroskopik yöntemler ile aydınlatıldı. En güçlü antiproliferatif etkiyi sırasıyla 26.0 μM (CPGY-12), 50.0 μM (CPGY-10), 103.0 μM (CPGY-11) ve 153.0 μM (CPGY-7) kodlu bileşiklerin gösterdiği belirlendi. Ayrıca CPÇ (UY) ve CPÇ (EA) ekstrelerinin Sitophilus granarius böceğine karşı çok yüksek insektisit aktivite, CCGY ve CCK ekstrelerinin CA-I'e ve CPÇa (M/K) ektresinin CA-II enzimine karşı çok iyi hidrataz aktivite ve CPÇ (EA), CPÇ (He3), CCGY (EA) ve CCGY (n-Bu) ekstrelerinin standartlara yakın hatta antioksidan aktivite çalışmasına bağlı olarak yüksek antioksidan aktiviteye sahip olduğu belirlendi.