Atebetü'l Hakayık'ta fiil

Bu çalışma, gramerin ana unsuru olan ?fiil? konusunda Atebetü?l Hakayık?ın dağarcığını belirlemek üzere hazırlanmış bir çalışmadır. Başta asıl konu olması bakımından Atebetü?l Hakayık olmak üzere bu döneme ait beş temel eser gözden geçirilmiş ve çalışma 4 bölümde bitirilmiştir. Birinci bölumde giriş yapıldıktan sonra çalışma yöntemi ve planı hazırlanmıştır. Türk yazı dilinin kısa tarihî gelişimi ve bu gelişim içerisinde Karahanlı Türkçesinin yeri anlatılmış , Karahanlı Türkçesinin özellikleri, Atebetü?l Hakayık ve Yüknekli Edip Ahmet hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Fiillerle ilgili gerekli incelemeler yapılmış olup Karahanlı dönemi Türkçesinin ve dolayısıyla Atebetü?l Hakayık?ın ses bilgisi(fonetik) ve Atebetü?l Hakayık?ın şekil bilgisi (morfoloji) anlatılmıştır. Anlatılanlar örneklerle desteklenmiştir. Bu bölüm çalışmanın esası olup, fiillerin ve bu fiillerin yapılarının bulunabileceği kısımdır. İkinci bölüm ise fiilimsilere ayrılmıştır. Bu bölüm fiillerin Atebetü?l Hakayık?ta isim, sıfat ve zarf olarak kullanılışını, fiilimsi ekleri ve özelliklerini kapsamaktadır. Üçüncü bölüm bütünüyle fiil çekimine ve bu çekimleri gerçekleştiren eklere ayrılmıştır. Fiil çekimlerinin dönemsel özellikleri ve Atebetü?l Hakayık?taki durumları da bu bölümde verilmiştir. Dördüncü ve son bölümde Atebetü?l Hakayık?ın söz varlığı sayısal veriler ve tablolarla ortaya konmuş olup, bir kaynakça ve Atebetü?l Hakayık?taki fiilleri kapsayan bir sözlük çalışması yapılarak tez bitirilmiştir. Bu çalışmada , 17 bölüm, 512 mısra, 50 beyit, 103 dörtlük 2728 kelimeden oluşan Atebetü?l Hakayık adlı eserde 129?u basit, 112?si türemiş ve 216?sı bileşik olmak üzere 457 fiilin yapısı, ekleri ve görevleri bulunabilecektir. Anahtar Kelimeler : Atebetü'l Hakayık'ta Fiil, Basit fiil, Birleşik fiil, Türemiş fiil, Sözlük