Atopik dermatit tedavisinde abrocitinib ve upadacitinib'in etkinlikleri ve etkinlik karşılaştırılması

Atopik dermatit (AD), genellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde başlayan, kaşıntının ön planda olduğu ve alevlenmelerle seyreden kronik bir inflamatuvar deri hastalığıdır. Hastalığın temelinde epidermal bariyer bozukluğu ile tip 2 ağırlıklı immün yanıt yer alır; bu ikili, kaşıntı-kaşıma döngüsünü oluşturarak tabloyu kronikleştirir. Klinik görünüm yaşa ve evreye göre değişir; ancak kaşıntı tüm yaşlarda baskın semptomdur ve uyku ile yaşam kalitesini ciddi biçimde etkiler. Tedavide amaç, bariyeri onarmak ve inflamasyonu kontrol etmektir; son yıllarda JAK1 inhibitörleri gibi hedefe yönelik ajanlar gerçek yaşamda giderek daha fazla kullanılmaktadır. AD, yalnızca dermatolojik değil, psikososyal ve sistemik sonuçları olan bir hastalık olduğundan etkin ve güvenli uzun dönem stratejiler gerektirir. Bu çalışma, Dicle Üniversitesi Dermatoloji Polikliniği'nde 01.01.2024–15.08.2025 arasında orta-ağır AD nedeniyle JAK1 inhibitörü başlanan hastalarda upadacitinib ve abrocitinibin gerçek yaşam koşullarındaki etkinlik ve güvenliğini değerlendirmeyi amaçladı. Geriye dönük gözlemsel tasarımda, erişkinlerde upadacitinib 30 mg ve abrocitinib 200 mg; çocuklarda klinik gereklilik halinde abrocitinib 100 mg tedavisine karar verilen hastalar incelendi. Etkinlik, tedavi başlangıcı ile 1., 4. ve 6. ay izleminde egzama şiddeti (EASI) ve kaşıntı (NRS 4) değişimleriyle izlendi. Güvenlik; vizit notları ve laboratuvar kontrolleri üzerinden yan etki/olay bildirimleriyle değerlendirildi. Ayrıca vücut kitle indeksi, total IgE ve stres öyküsü gibi hasta özelliklerinin yanıtla ilişkisine incelendi. Tedavi başlangıcından altıncı aya kadar yapılan izlem, upadacitinib 30 mg ve abrocitinib 200 mg kullanan erişkin hastalarda egzama şiddeti ve kaşıntıda belirgin bir azalma sağlandığını gösterdi; yüksek yanıt eşiğini hedefleyen ölçütlerde de ilerleme olmakla birlikte 6 aylık sürede bu artış daha sınırlı kaldı. Klinik eğilim erişkin grupta upadacitinib ile daha tutarlı ve sürdürülebilir bir düzelmeye işaret ederken, klinik gereklilikle çocuklarda uygulanan abrocitinib 100 mg'da altıncı ayda anlamlı iyileşme kaydedildi. Güvenlik profili genel olarak yönetilebilir düzeydeydi; en sık akne ve halsizlik görüldü, abrocitinibte zaman zaman üst solunum yolu ve herpes enfeksiyonları izlendi. Upadacitinib kolunda bildirilen tekil tromboz (SVO) olgusu nadirdi ve tedavi gruplarıyla ya da klinik yanıtla istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki göstermedi. Diğer değerlendirmelerde; yüksek vücut kitle indeksinin ve yüksek total IgE'nin yanıtı zayıflatabileceğini; belirgin stres öyküsünün de gidişi olumsuz etkileyebileceğini düşündürdü. Bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde, her iki JAK1 inhibitörünün de gerçek yaşam koşullarında kısa–orta vadede klinik olarak anlamlı iyileşme sağladığı, erişkinlerde ise upadacitinibin genel gidişte bir miktar üstün göründüğü sonucuna varılabilir. Tedavi seçimi yapılırken hastanın yaşı, eşlik eden durumları, enfeksiyon ve tromboz risk profili, izlem kolaylığı ve olası yan etkiler göz önünde bulundurulmalı; ayrıca kilo yönetimi, IgE yüksekliğinin eşlik eden etkileri ve stres kontrolü gibi destekleyici yaklaşımlar tedavi yanıtını güçlendirmek için planlanmalıdır. Geriye dönük tasarım ve sınırlı örneklem genellenebilirliği kısıtlasa da elde edilen sonuçlar, JAK1 inhibitörlerinin günlük pratikte etkin ve yönetilebilir seçenekler olduğunu desteklemekte; daha uzun süreli, karşılaştırmalı ve prospektif çalışmalarla bulguların pekiştirilmesi gerektiğini düşündürmektedir.