Avrupa Birliği'nde çevrenin korunması ve iç pazarda malların serbest dolaşımına etkileri

İki Dünya Savaşı'nın yarattığı toplumsal travma, refah ve barış yolunun salt ekonomiden geçtiği gibi bir algıya sebep olmuştur. Bu anlayış doğrultusunda üye devletler arasında sınırların kaldırıldığı ve malların serbestçe dolaştığı bir iç pazar kurulmasına dayalı Avrupa Toplulukları Antlaşmaları birbiri ardına imzalanmış, ekonomik kalkınma yolunda ?çevrenin tahribi pahasına? başarılı da olunmuştur.1970'li yıllara gelindiğinde giderek artan çevre sorunlarına tepki olarak çevrenin insani ve felsefi boyutunun öne çıkmaya başladığı, dünya genelinde ve Avrupa halklarında ve kimi üye devletlerde çevreci anlayışın yükseldiği görülmektedir. Ancak Topluluk üyesi her devletin çevre koruma anlayışı ve bunu uygulamaya koyma olanakları farklı olduğundan bir üye devlette piyasaya sunulabilen herhangi bir malın diğer üye devlet pazarına ya hiç giremediği ya da yerli ürünlere kıyasla ek maliyetlere katlanmak karşılığında girebildiği, bu suretle iç pazarın işleyişinin engellendiği gözlenmiştir. Bu bağlamda Avrupa Topluluğu, hem tabandaki halkta ve üye devletlerde hakim olan çevreci anlayışın gerisinde kalmamak hem de üye devletlerin farklı düzenlemeleri sonucu iç pazarın önündeki engelleri kaldırmak adına, Topluluk çevre mevzuatını şekillendirmeye başlamıştır.Topluluk; doğrudan çevre koruma ile ilgili önlemler almak yanında ulusal mevzuatlardan doğan farklıkları iç pazarın işlemesine yönelik olarak, yüksek çevre koruma hedefini gözetmek suretiyle, uyumlaştırmaya yetkilidir. Öte yandan üye devletler de ulusal çevre önlemleri almaya devam etmektedirler. Zira; çevre konusu Topluluğun münhasır yetkisinde olmayıp üye devletlerle paylaşılan bir yetki alanında bulunmaktadır. Bununla birlikte ulusal çevre önlemleri ile malların dolaşım serbestliğine getirilen engellerin ?meşru? kabul edilebilmesi, aynı alanda Topluluk önleminin bulunması ya da bulunmaması durumuna göre farklı koşullara tabi olmaktadır.?Avrupa Birliği çevre politikasının malların dolaşım serbestliği üzerindeki etkileri? konusunun, güncel ve gelişmeye açık olması yanında Türkiye-Avrupa Birliği arasındaki ortaklık ilişkisi bakımından taşıdığı önem dikkate alınarak incelenmesinde yarar görülmüştür. Bu bağlamda tarihsel yöntem izlenerek Topluluk çevre politikasının ortaya ilk çıktığı dönemlerden günümüze kadar gösterdiği gelişim ortaya konulmuş; ayrıca teoride üretilen görüşlerden ve somut ihtilaflar hakkında Avrupa Toplulukları Adalet Divanı tarafından oluşturulan içtihatlardan yararlanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Malların serbest dolaşımı, çevre koruma, hukukların uyumlaştırılması