Avrupa Birliği üyesi geçiş ekonomilerinde politik istikrarın makroekonomik belirleyicileri

Politik istikrarla makroekonomik belirleyiciler arasındaki ilişki iktisat teorisinde özellikle son yıllarda sıkça tartışılan bir konudur. Bu çalışmada 2002-2017 dönemi yıllık verilerle Avrupa Birliği üyesi Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya, Slovenya, Romanya ve Bulgaristan geçiş ekonomilerinde politik istikrar ile makroekonomik belirleyiciler arasındaki ilişki panel veri analiz yöntemiyle incelenmiştir. Ampirik analizlerde bağımlı değişken olarak politik istikrar, bağımsız değişken olarak ise, kişi başı gayri safi yurtiçi hâsıla, ticari açıklık oranı, tüketici fiyat endeksi, işsizlik oranı ve birliğe üye olunan tarihleri göstermek amacıyla kukla değişken kullanılmıştır. Güncel panel veri ekonometrisinden faydalanılarak yapılan ampirik analiz sonuçlarına göre, politik istikrar ile tüketici fiyat endeksi ve kukla değişken arasında pozitif korelasyon, kişi başı gayri safi yurtiçi hasıla, ticari açıklık oranı ve işsizlik oranı arasında negatif korelasyon bulunmaktadır. Birim kök testi ile ülkelerin ekonomik yapıları zaman içersinde değiştiğinden dolayı iktisadi şokların etkisi daha yavaş azalmakta ve uzun hafıza göstermektedir. Panel vektör otoregresyon modeline göre, kısa dönemde ticari açıklık oranından ve tüketici fiyat endeksinden politik istikrara doğru, panel hata düzeltme modeline göre, Avrupa Birliği'ne katılımı gösteren kukla değişkenden, kişi başı gayrisafi yurtiçi hasıladan, işsizlik oranından, ticari açıklık oranından ve tüketici fiyat endeksinden bir bütün halinde politik istikrara uzun dönem nedensellik bulunmaktadır. Ülke bazında ise Bulgaristan, Slovak Cumhuriyeti'nde politik istikrardan kişi başı gayrisafi yurtiçi hasılaya doğru, Bulgaristan ve Estonya'da ticari açıklık oranından politik istikrara doğru, Litvanya ve Polonya'da tüketici fiyat endeksinden politik istikrara doğru, Litvanya, Letonya ve Slovenya'da Avrupa Birliği'ne katılımı gösteren kukla değişkenden politik istikrara doğru, Letonya, Estonya ve Slovenya ülkelerinde ise işsizlik oranından politik istikrara doğru nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.