Avrupa kent panoramaları (1787-1914) (Gravür-litografi-resim-fotoğraf)

Panorama, Robert Barker tarafından 1787 yılında icat edilen 360 derecelik görüş açısına sahip dairesel bir resimdir. Panoramalar konu bakımından çok geniş bir yelpazeye sahiptirler. Kent panoramaları bu panoramaların sadece bir kısmını oluştururlar. Panoramalar 18. yüzyılın sonundan 19. yüzyıl sonuna kadar sergilenmiş ve Avrupa'da büyük ilgi çekmiştir. Bu çalışmada Avrupa kentlerine ait panoramalar incelenmiş, ele alınan dönemin öncesi ve sonrası araştırılmış ve panoramanın kökenleri, ortaya çıkışı ve tarihsel gelişimi kapsamlı bir şekilde anlatılmıştır. Kent görünümleri Antikçağ'dan 17. yüzyıla kadar genellikle resimlerde dini ve mitolojik konular ardında birer fon olarak yer almıştır, 17. yüzyılda ise bağımsız bir tür haline gelmiştir. Panorama icat edildikten sonra ise Edinburgh, Londra, Paris, Berlin, Frankfurt ve İstanbul gibi kentlerin çok büyük panoramaları resmedilmiş ve izleyiciler de bu kentlerin görünümleri karşısında büyülenmişlerdir. Gravür sanatında ise panoramanın icadından önce de kentlerin kuşbakışı görünümlerinin baskıları yapılmıştır. Ne var ki, panoramanın icadından önce her türlü teknikle yapılan kent görünümleri ancak panoramanın icadından sonra "panorama" adını almıştır. Bu tez çalışmasında panoramalar tarihsel bir bakış açısından yola çıkılarak sınıflandırıldı ve günümüzdeki panorama uygulamaları bu bakış açısına göre değerlendirildi. Panorama kelimesi günümüzde 360 derecelik bakış açısına sahip sanat eserlerini değil de genel görünüme sahip olan eserleri de tanımlayan, kullanımı çok geniş bir kelimedir. Panorama, sanatta yeni bir dönemin başlamasını sağlamış ve panorama ile birlikte sanatta yeni bir bakış açısı oluşmuştur. Bu yeni bakış açısı fotoğraf gibi yeni icatlarda da başarıyla uygulanmıştır. 1839'da fotoğrafın icadıyla birlikte fotoğrafçılar panoramik kent fotoğrafına yönelmiş ve birçok kent fotoğrafı çekerek izleyicilere sunmuşlardır. Günümüzde ise panoramaya olan ilgi devam etmektedir ve çağdaş sanatçılar da en son teknolojiler ile yeni kent panoramaları üretmektedirler.