Avrupalılaşma sürecinde dil hakları üzerinden demokratikleşme ve ulus inşası: Romanya, Bulgaristan ve Kuzey Makedonya

Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin topraklarında yaşanan etnik çatışmalar sonrasında, Batı Balkanlar bölgesi büyük bir değişime sahne olmuştur. Bu değişimin izlerini gerek dil haklarının artan önemi gerekse yeni ulusların ve devletlerin ortaya çıkışında görmek mümkündür. Diller ve uluslar arasındaki ilişki göz önüne alındığında, bağımsızlığını yeni kazanan Batı Balkan ülkelerindeki ulus inşası süreçlerinin dil boyutunun ön planda olduğu aşikardır. Nitekim, ülkelerin çok etnikli demografik yapıları da bu duruma zemin hazırlamaktadır. Özellikle, Batı Balkan ülkelerinin Avrupa Birliği'ne tam üyelik başvurusunda bulunması ve Avrupalılaşma süreci çerçevesinde kapsamlı bir dönüşüm sürecine girmesi ile birlikte, dil meselesi çok daha görünür hale gelmiştir. Öyle ki Avrupa Birliği'nin kabul ettiği dil hakları, Batı Balkan ülkelerinin Avrupalılaşma sürecinde, diğer tüm genişleme süreçlerine nazaran çok daha etkili bir konuma oturtulmuştur. Tüm bu görüşlerden hareketle, bu tezin amacı, dil haklarının Batı Balkanlar'daki ulus inşası süreci bağlamında üstlendiği rolü ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, Avrupa Birliği'nin iki farklı genişleme dalgası karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Bir tarafta, 2007 yılındaki Balkan genişlemesiyle birlikte Avrupa Birliği'ne katılan iki üye ülke olan Bulgaristan ve Romanya'nın 1998-2006 yılları arasındaki katılım süreçleri kapsamında uyguladığı dil politikaları değerlendirilecektir. Diğer tarafta ise, halihazırda devam eden Batı Balkan genişlemesinde yer alan aday ülkelerden biri olan Kuzey Makedonya'nın 2006-2020 yılları arasındaki katılım süreci boyunca uygulamaya aldığı veya uygulamaya alması şart koşulan dil hakları incelenecektir. Her iki genişleme dalgasının değerlendirilmesinin ardından elde edilen bulgular esas alınarak dil haklarının değişkenlik gösteren rolü, ulus inşası kuramı ışığında açığa çıkartılacaktır.