Aydın ekolojik şartlarında farklı ekim ve hasat zamanlarının yaygın fiğin (Vicia sativa L.) ot verim ve kalitesi üzerine etkileri

Amaç: Bu araştırma, Aydın ekolojik koşullarında yaygın fiğ (Vicia sativa L.)' in 4 farklı ekim zamanı (16 Ekim, 30 Ekim, 15 Kasım, 3 Aralık) ve 3 farklı hasat zamanından (11 Mart, 23 Mart, 3 Nisan) elde edilen kaba yemin verimi ve bazı kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2019-2020 yılları vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Materyal ve Yöntem: Bu araştırma, 2019-2020 yılları arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği arazisinde yer alan araştırma parsellerinde yürütülmüştür. Araştırma materyali yaygın fiğ (Vicia sativa L.)' in Albayrak çeşidi Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden temin edilmiştir. Deneme "tesadüf bloklarında faktöriyel" deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak 2019 yılında kurulmuştur. Her bir parselin boyu 5 m, genişliği ise 1.2 m, 20 cm aralıklı 6 sıradan oluşmuştur. Araştırmada 4 farklı ekim zamanı ve 3 farklı hasat zamanı uygulanmıştır. Ekim zamanı uygulamaları 16 Ekim 2019, 30 Ekim 2019, 18 Kasım 2019, 3 Aralık 2019 tarihlerinde yapılmıştır. Hasat zamanları olarak; ilk hasat zamanı %10 çiçeklenme döneminde 11 Mart 2020 tarihinde, ikinci hasat zamanı %50 çiçeklenme döneminde 23 Mart 2020 tarihinde, üçüncü hasat zamanı ise %100 çiçeklenme döneminde 3 Nisan 2020 tarihinde yapılmıştır. Her bir hasat döneminde, her parselde tesadüfen seçilen 2' şer adet 1 m2'lik alan kuadrat yardımıyla biçilerek hasat işlemi gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Araştırmada, bitki boyu (cm), gövde çapı (mm), yaş ve kuru ot verimleri (kg/da), ham protein oranı (HPO) (%), asitte çözünemeyen lif (ADF) (%), nötrde çözünemeyen lif (NDF) (%), asitte çözünemeyen lignin (ADL) (%), ham protein verimi (HPV) (kg/da), sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) (%), kuru madde tüketimi (KMT) (%), nispi yem değeri (NYD) gibi özellikler incelenmiştir. Araştırma sonucunda; en yüksek bitki boyu 139.3 cm ile 3. biçim zamanı olan 3 Nisan tarihinden, en yüksek yeşil ot verimi 5202 kg/da ile 3. biçim zamanı olan 3 Nisan tarihinden, en yüksek ham protein oranı %25,8 ile 1. biçim zamanı olan 11 Mart tarihinden, en yüksek ADF oranı %39.9 ile 3. biçim zamanı olan 3 Nisan tarihinden, en yüksek NDF oranı %50.7 ile 3. biçim zamanı olan 3 Nisan tarihinden, en yüksek SKM oranı %65.4 ile 1 biçim zamanı olan 11 Mart tarihinden, en yüksek NYD ise 158.1 ile 1. biçim zamanı olan 11 Mart tarihinde yapılan hasattan elde edilmiştir. Sonuç: Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre yaygın fiğ (Vicia sativa L.)' in Aydın ve benzeri ekolojilerde ara ürün olarak ekimi düşünüldüğünde yazlık ana ürün ekimini engellemeyecek şekilde en erken dönemde 16 Ekim, 30 Ekim tarihlerinde ekiminin yapılması, hasadın yine yazlık ana ürün ekimini engellemeyecek şekilde 23 Mart, 03 Nisan tarihlerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Yaygın fiğ, kuru ot verimi, ham protein, ekim zamanı, hasat zamanı