Aydın sancağında bir liman kenti: Kuşadası kazası (1650- 1750)

Çalışmamız XVII. yüzyıldan itibaren önemli bir liman kenti haline gelmeye başlayan, Osmanlı Devleti'nin Batı Anadolu'daki en verimli tarım alanları arasında bulunan başta Menderes Ovasında yetişen tarımsal ürünlerin ve İç Anadolu'nun tarımsal ve hayvansal ürünlerinin bir ihraç noktası haline gelecek olan Kuşadası'nın XVII. yüzyıldaki tarihini, sosyo-ekonomik özelliklerini, başkent İstanbul ile olan bağlantılarını başta Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi'ndeki belgelerden yararlanarak ele almayı amaçlamaktadır. Osmanlı kaynaklarında ve tarihi vesikalarda Kuşadası'na ait bilgiler XVII. yüzyıl itibariyle görülmeye başlar. Bu dönemin kayıtlarında Kuşadası ismine rastlanmamakla birlikte yerleşim, tarihi kayıtlarda kaza-i Anya ismiyle yer almaktadır. Daha sonraki dönemlerde yerleşim ismi tarihi kayıtlarda nefs-i kasaba-i Kuşadası olarak karşımıza çıkacaktır. XVII. yüzyılda önceleri bir kaza merkezi olarak karşımıza çıkan Kuşadası Osmanlı sadrazamlarından Öküz Mehmed Paşa'ya temlik olarak verilmiş ve Paşanın buraya inşa ettirdiği kervansaray ile Kuşadası önem kazanmaya başlaması başlamıştır. Bu iki olay bağlantılı olaylardır. Çalışmamız Kuşadası tarihinde çok önemli bir yeri olan Öküz Mehmed Paşa'yı merkez alarak bir liman şehrinin tarihsel süreçte nasıl geliştiğini açıklamayı hedeflemektedir.