Aydın yöresinde kullanılan bazı tıbbi bitkilerin antioksidant ve sitotoksik etkilerinin araştırılması

Bu çalışmada, Aydın yöresinde halk tarafından gıda, baharat ve tedavi amaçlı olarak kullanılan 4 farklı tıbbi bitki türünden Euphorbia platyphyllos L., Vitex agnus-castus L., Dracunculus vulgaris Schott., Asphodelus aestivus Brot.'dan farklı kısımlar kullanılarak elde edilen ve farklı konsantrasyonlarda (10, 25, 50, 75, 100, 150, 200 ve 300 µg/ml) hazırlanan ekstrelerin (dietil eter, petrol eteri, etil asetat, metanol ve sulu (infüzyon ve dekoksiyon)) antioksidan aktiviteleri DPPH serbest radikal süpürücü aktivitesi üzerinden DPPH (1-diphenyl?2-picrylhydrazyl) yöntemi ile belirlenmiştir. Ekstrelerin MCF-7 insan meme metastatik karsinoma hücreleri üzerindeki in vitro sitotoksik etkisi Trypan Blue Exclusion Yöntemiyle ve ekstrelerin MCF?7 hücrelerinin genetik materyali üzerindeki etkileri de Comet Yöntemi ile araştırılmıştır. Denemelerde kontrol grubu olarak DPPH yönteminde standart bir antioksidan olan rutin, sitotoksisite denemelerinde ve comet assayda ise yalnızca besi yerinde büyütülen MCF-7 hücreleri ve besi yeri+DMSO (% 0,1'lik)'da büyütülen MCF-7 hücreleri kullanılmıştır.Sonuç olarak, bitkilerden elde edilen ekstrelerin DPPH serbest radikal süpürücü aktivitesi rutin ile karşılaştırıldığında gerek ekstre tipine ve gerekse uygulama konsantrasyonu artışına bağlı olarak farklılıklar göstermiştir. Denenen bitkiler içerisinde en yüksek radikal süpürücü aktiviteye sahip ekstreler E. platyphyllos L.'dan elde edilmiş, en etkili ekstre ise metanol ekstresi olmuştur. Serbest radikal süpürücü aktivitesinin açısından en etkisiz ekstreler ise D.vulgaris Schott'dan elde edilen ekstreler olmuştur.Denemede kullanılan ekstrelerin MCF-7 hücreleri üzerindeki in vitro sitotoksik etkisi konrol gruplarına göre uygulama süresi ve konsantrasyon artışına bağlı olarak artmıştır (p<0,05). MCF- hücreleri üzerindeki en yüksek sitotoksik etkiyi dekoksiyon ekstresi göstermiş, en yüksek in vitro sitotoksik etkiye sahip ekstreler ise V.agnus-castus'dan elde edilmiştir.MCF-7 hücrelerinde yüksek sitotoksik etki meydana getiren ekstrelerin seçilen yüksek konsantrasyonları, MCF-7 hücrelerinde kontrol gruplarına göre önemli derecede DNA hasarı da meydana getirmiştir ve MCF-7 hücrelerinde meydana gelen bu hasarlar istatistiki anlamda da önem taşımaktadır (p<0,05). MCF-7 hücreleri üzerindeki en yüksek genotoksik etkiyi sulu ekstreler göstermiş, en yüksek hasar yapıcı etki ise E. platyphyllos L.`dan elde edilen ekstreler ile elde edilmiştir.Anahtar Sözcükler: Euphorbia platyphyllos L., Vitex agnus-castus L., Dracunculus vulgaris Schott., Asphodelus aestivus Brot., Comet Yöntemi, DPPH süpürücü aktivite, MCF-7 hücreleri, Sitotoksik etki, Trypan Blue Exclusion Yöntemi