Ayrımcılık tazminatı hükmünün kötüniyet ve iş güvencesi tazminatı hükümleriyle yarışması

Anayasa'mızın 10. maddesinde yer alan 'eşitlik ilkesi'nin çalışma hayatına ilişkin yansıması kaçınılmaz olmuş ve İş Kanunu'muzdaki 'eşit davranma ilkesi' başlığı altında düzenlenen 5'inci maddeyle birlikte söz konusu ilke iş hukukunda da özel olarak vurgulanmıştır. Buna göre çalışanlar arasında iş ilişkisi veya fesih esnasında işveren tarafından yapılacak keyfi ve gerekçesiz uygulamalar, ilkenin ihlaline sebebiyet vererek ayrımcılık tazminatını gündeme getirecektir. Bununla beraber işverenin fesih esnasında ayrımcılık tazminatına yol açan uygulamalarının, işçinin iş güvencesine sahip olup olmamasına göre diğer yandan kötüniyet veya iş güvencesi tazminatının şartlarını oluşturması, işbu tazminat hükümlerinin birbirleriyle yarışmasına neden olmaktadır. Bu durumda yarışmanın niteliğine bağlı olarak çeşitli ihtimaller sonucu farklı sonuçlar mevzubahis olacaktır ki zaten tam da bu konu iş hukuku literatürünün en tartışmalı alanlarından birisini teşkil etmektedir. Çalışmamızın da amacı, şu ana kadar yapılmadığı üzere konuyu "hükümlerin yarışması" kapsamında ele alarak tartışmaya yeni bir kavramsal ve sistematik bakış açısı kazandırmaktır. Çalışmamız esnasında ayrımcılık, kötüniyet ve iş güvencesi tazminatlarının şartlarını göz önünde bulundurarak bu tazminat hükümlerinin yarışmaları için gerekli ve yeterli olacak tek koşulun 'eşit davranma ilkesine aykırı ya da ayrımcılık temelli fesih' durumu olduğunu saptadık. Bu itibarla ayrımcılık tazminatının fesih esnasında gündeme geldiği istisnasız tüm durumlarda, çalışmamızda ele aldığımız yarışmalardan birinin yürürlüğe girdiği görülmektedir ki, bu açıdan yarışmanın kapsamının oldukça geniş olduğunu söylemek gerekir. Sonuç olarak, Türk hukuk sisteminde ve özellikle iş hukukunda geçerli olan yorum yöntemleri uygulanarak ve konuya ilişkin literatürde yer alan görüşler ile Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları da göz önünde bulundurularak yapılan değerlendirme neticesinde her iki yarışmanın da kümülatif nitelikte olduğu kanısına varılmıştır.