Azbi Baba Divanı (inceleme-metin)

ÖZET Çalışmanın konusu, bugüne kadar üzerinde etraflı bir çalışma yapılmamış olan Azbî Baba ve Divanı'dır. Azbî, 17.yy'ın ikinci yarısıyla ilk 18.yy'ın yarısında bir Bektaşî Babası olarak yaşamış, din ve tasavvuf konulu şiirler yazmıştır. Şiirlerinden onun bir vahdet-i vücud şairi olduğunu anlıyoruz. Bütün âlemlerde tek gerçek varlık Allah'tır. Diğer varlıklar O'nun zâtının bir tecellîsidir. Bu anlayışladır ki şâir, etrafında gördüğü her şeyde Allah'ı bulur. Şiirlerde görülen "'insana karşı aşırı sevgi", bu bakışın bir sonucudur. Çünkü insanı sevmek, Allah'ı sevmektir. Kur'ân'a, Peygamber'e, Ehl-i Beyt'e ve Oniki İmam'a olan sevgisi ve bağlılığı da şiirlerinin diğer bir esin kaynağıdır. Hz. Ali, Hasan. Hüseyin, diğer imamlar ve Hacı Bektaş Veli'ye bağlılık, Bektaşî şiirinin vazgeçilmezlerindendir. Bu gelenek içinde yer alışı dolayısıyla Azbî de bu konularda şiirler vermiştir. Çalışmamızda, şiirlerde geçen din ve tasavvufla alakalı kavramlar tespit edilerek, şâirin bu konulara bakışı ortaya konulmuştur. Ortaya konulan metinde dört istinsah nüsha temel alınmış, müellif nüshasına en yakın nüsha elde edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca metin baştan sona taranarak, metinde geçen dînî-tasavvufî kavramlar ile bunlarla alâkalı olan kavramlardan teşekkül eden bir indeks oluşturulmuştur.