Bâbür Dîvânı'nda terimler ve kavramsal söz varlığı

Çağatay Türkçesi, Türkoloji literatüründe genel olarak XV. yüzyılın başlarından XX. yüzyılın başlarına kadar Doğu Türklüğünün yazı ve konuşma dili olarak tanımlanır. Bu çalışmada; Çağatay Türkçesinin klasik döneminde eserler veren, bir hükümdar olmanın yanı sıra farklı entelektüel vasıfları da olan Bâbür Şah'ın, Dîvân'ındaki terim ve kavramsal söz varlığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Bir dilin söz varlığı o dilin içerisindeki atasözlerini, deyimleri, kalıp ifadeleri ve terimleri kapsar. Terimler; bir dildeki sanat, edebiyat, teknik vb. konulara ait ifadelerin özel karşılıklarıdırlar. Çalışmaya başlamadan önce, Türkçenin tarihî dönemdeki metinleri ile ilgili yapılan söz varlığı ve terim çalışmalarında hangi başlıklara yer verildiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Çağatay Türkçesinde konuyla ilgili yapılan çalışmalara da ayrıca bakılmıştır. Dîvân'da tespit edilen terimler ve kavramsal söz varlığı kökenleri bakımından incelenirken etimoloji sözlükleri, terim sözlükleri ve diğer alanlara özgü pek çok sözlükten yararlanılmıştır. Tez sırasıyla giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Çağatay Türkçesi, Bâbür'ün Hayatı ve Eserleri, Söz Varlığı ve Terim Bilimi ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. İnceleme bölümünde tespit edilen kavramsal söz varlığı ve terimler tasnif edilerek köken bakımından incelenmiştir. Kavramsal söz varlığı ve terimler taranırken, Prof. Dr. Bilal Yücel'in Bâbür Dîvânı adlı çalışmasından faydalanılmıştır. Tespit edilen kavramsal söz varlığı ve terimler; Türkiye Türkçesine aktarıldıktan sonra sözlükler, etimoloji sözlükleri ve terim sözlükleri yardımıyla izah edilmiştir. Sonuç bölümünde, grafikler-sayısal veriler üzerinden hangi dile ait söz varlığının ve terimlerinin baskın olduğu belirlenmiş ve hangi kavramsal alanda hangi dilin tercih edildiği belirlenip, bunun sebebi hakkında çıkarımda bulunulup dönem ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.