Concepts
123 theses under this subject heading
İç mekanda kavram verilerini kullanma yöntemleri üzerine analitik bir inceleme
Bu tez çalışmasında iç mekan tasarımında kullanılan kavramlar ile bu kavramların gelişim sürecinde hangi aşamalardan geçtiği incelenmiştir. Kavramların, içmimarlar için önemini belirtmeden önce; iç mekan tasarımında sıklıkla karşımıza çıkan terimlerin anlamsal ve işlevsel farkının üzerinde durulmuştur. Ortaya çıkan karmaşanın çözümüne katkı sağladıktan sonra; tasarımda kavramların, yaratıcılıkla olan ilişkisi açıklanmıştır. Tasarımcının soruna yaklaşımı, kavramların düşünülme biçimine göre değişmektedir. İç mekan tasarım sürecinde varolan kavram verilerinin kaynağının incelendiği bölümde sadece içmimara ve kullanıcıya bağlı verilerin kaynağı incelenmiştir. Ortaya çıkan kavrama ait verilerin, içmimarın belleğinde geçirdiği süreci ile nasıl dışsallaştığı, literatür taramasına bağlı kalınarak gözlemlenmiştir. Birbirinden bağımsız olmayan bu zihinsel ve fiziksel süreç, farklı yaklaşımlarla iç mekanda biçimlenmektedir. Tasarımcıdan tasarımcıya değişen bu yaklaşımlar, iç mekan tasarımında sürecin ve sonucun göstergeleri olmakla birlikte, kullanıcı bu sürece daha çok dahil edilmektedir. İç mekanın kavramlaştırılması, fiziksel oluşumdan bağımsız; daha çok sözel ve görsel anlatımlarla gerçekleşir. Kavramlaştırma işlemini gerçekleştiren tasarımcı, bu süreçte kullanıcı ile sözel iletişime geçer. Arada geçen iletişimin boyutu sadece sözel olmamakla beraber, görsel anlatımlar de tasarım sorununa yaklaşımda belirleyicidir. Eskizler, maketler kavramlaştırmada görsel iletişimin gerçekleştiği evrelerdir. Sonsuz sayıda verilerin arasından, içmimar ve kullanıcıya bağlı belirgin kavramların seçimi, iç mekanın daha anlaşılır olmasını sağlayabilir. Mekanın kimliği, aynı zamanda kullanıcının profili olmakla beraber içmimarın dünya görüşü de olabilmektedir. Kavramlaştırma sürecinde; tasarımcı, farklı düşünme biçimlerine yer verir. Bu durum, tasarımcının kendi üslup yaklaşımın oluşmasına ve diğer tasarımlar arasından kolayca farkına varılmasına fırsat verebilir. Anahtar Kelimeler : İçmimarlık, İç mekan, Kavramlaştırma, Yaratıcılık , Soyutlama
Okul öncesi din eğitiminde kavram öğretimi
Bu tez; okul öncesi dönemde çocukların kavramları nasıl algıladıklarını ortaya koymayı ve okul öncesi din eğitiminde kavram öğretim sürecini betimlemeyi hedefleyen nitel bir araştırmadır. Araştırmanın giriş bölümünde; araştırmanın konusu, amacı, önemi ve yöntemine değinilmiştir. Birinci bölümde ise okul öncesi dönemde çocukların bedensel, zihinsel, kişilik ve ahlaki gelişimleri irdelenmiştir. Ayrıca okul öncesi eğitim, okul öncesi din eğitimi ve 4-6 yaş Kur'an kurslarının amacı, önemi, ilkeleri ve özellikleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde kavram kelimesinin tanımı, özellikleri ve çeşitleri incelenmiştir. Bu bağlamda okul öncesi din eğitiminde sıkça karşılaşılan soyut dini kavramların çocuklar tarafından nasıl tasavvur edildikleri anlatılmıştır. Çocukların kavramları nasıl öğrendikleri, kavram öğrenme ve öğretme kuramları, kavram öğretim sürecinin planlanması, içeriğin organize edilmesi ve kavram öğretme sürecinin değerlendirilmesi başlıkları üzerinde durulmuştur. Ayrıca okul öncesi Kur'an kurslarında Dini Bilgiler dersinde bulunan "Saygı", "Allah'ı Seviyorum" ve "Sorumluluk" adlı ünitelerin çocuklara nasıl öğretilebileceğini göstermek amacıyla örnek ders işlenişi ve örnek etkinlikler planlanmıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde ise; okul öncesi dönemdeki çocukların kavramları daha kolay anlamalarını ve kullanabilmelerini sağlayacağı düşünülen tavsiyelerde bulunulmuştur. Anahtar Kavramlar: Okul Öncesi Eğitim, Din Eğitimi, Kavram Öğretimi, Dini Kavramlar, Soyut Kavramlar
Kimya konularına yönelik alternatif kavramların tanılayıcı dallanmış ağaç (TDA) tekniğiyle belirlenmesi
Bu araştırmada, klasik ölçme ve değerlendirme araçlarına alternatif olan Tanılayıcı Dallanmış Ağaç (TDA), tekniğiyle kimya konularındaki alternatif kavramların belirlemek amaçlanmıştır. TDA, klasik ölçme ve değerlendirme araçlarından yapısı ve amacı farklı olmasıyla dikkat çekmektedir. Araştırma tarama yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırma Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sınıf öğretmenliği Anabilim Dalı ve Fen Bilgisi Anabilim Dalı öğrenim gören 222 öğretmen adayı üzerinde uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiki yöntem kullanılmıştır. Araştırmada TDA tekniği ile geçerli ve güvenilir 22 maddelik bir kimya kavram testi geliştirilmiştir. Bununla birlikte öğretmen adaylarının madde ve özellikleri, elementler, bileşikler, çözeltiler ve koligatif özellikler, metaller, fiziksel ve kimyasal değişimler, asitler ve bazlar, kimyasal bağlar, ısı ve sıcaklık kimya konuları ile ilgili alternatif kavramlara sahip oldukları tespit edilmiştir.
A1 - A2 kitaplarındaki kavramların sınıflandırılması
Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki kelime ve kavramlar öğrenicilerin söz varlığını geliştirmede önem taşımaktadır. Ders kitaplarındaki metinler ve kelime öğretimi etkinliklerinde yer alan kelimeler, öğrenicilerin ana dillerindeki kavramları temsil ettikleri için kelime öğrenmelerini etkilemektedir. Bu sebeple kelimelerin hangi kavramlarla ilişkili olduğu, kavramların hangi kavram alanına girdiği ve kelimelerin sıklığı kelime öğretimini hızlandırıcı veya yavaşlatıcı rol oynayabilir. Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan kitaplardaki (A1 ve A2 düzeyi) metinlerde geçen kavramları ve kavram alanlarını belirlemektir. Bu araştırmada yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde kullanılan, A1 ve A2 seviyesindeki "Yedi İklim" ve "İstanbul" ders kitaplarındaki kavramlar, kavram alanları ve kelime sıklığı incelenmiştir. Araştırma durum çalışmasına uygun biçimde tasarlanmıştır. Çalışmanın verileri doküman incelemesi yöntemi ile toplanmış ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Ders kitaplarındaki metinler dijital ortama aktarılmış, MAXQDA 2022 Programı kullanılarak kavram alanları, kategorileri ve kavramlar sınıflamaya tabi tutulmuştur. Ders kitaplarında geçen kavramlar seviyeye göre ayrıştırılmıştır. Kavramlardan kategorilere ve kavram alanlarına ulaşılmış, ders kitapları karşılaştırılmış ve ortak kavramlar belirlenmiştir. Ayrıca betimsel istatistik kullanılarak kelime sıklığı listesi oluşturulmuştur. Kavramların sınıflandırılması sonucunda "Yedi İklim" A1 ders kitabında 21 kavram alanı, 119 kategori ve 1244 kavram; "İstanbul" A1 ders kitabında 21 kavram alanı, 112 kategori ve 791 kavram tespit edilmiştir. Kelime analizine göre "Yedi İklim" A1 ders kitabında 1934 kelimenin %64,38'inin; "İstanbul" A1 ders kitabındaki 1323 kelimenin ise %59,71'inin kavram olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak kelime sayılarının ve kavram oranlarının birbirine yakın olduğu görülmektedir. A2 seviyesindeki kavramların sınıflandırılması sonucunda "Yedi İklim" A2 ders kitabında 23 kavram alanı, 143 kategori ve 2008 kavram; "İstanbul" A2 ders kitabında 23 kavram alanı, 135 kategori ve 1271 kavram tespit edilmiştir. Kelime sıklığı analizine göre Yedi İklim A2 ders kitabındaki 3030 kelimenin %66,27'sinin; İstanbul A2 ders kitabındaki 2161 kelimenin ise %58,81'inin kavram olduğu saptanmıştır.
B1 türkçe ders kitaplarında kavramlar ve kavram alanları
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenler için hazırlanan ders kitaplarında öğrenicilerin maruz kaldıkları kelime ve kavramlar onların Türkçeyi öğrenmesinde ve kelime hazinelerini geliştirmesinde önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan kitaplardaki (B1 düzeyi) metinlerde geçen kavramları ve kavram alanlarını belirlemektir. Çalışma kapsamında yabancılar için B1 düzeyinde hazırlanan Altay Türkçe Öğreniyorum ve Türkçeye Yolculuk ders kitaplarındaki kavramlar, kavram alanları ve kelime sıklığı incelenmiştir. Çalışmanın verileri doküman incelemesi yöntemi ile elde edilmiş, içerik analizi ve kategori analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın modeli durum çalışmasına uygun şekilde tasarlanmıştır. Ders kitaplarındaki metinler dijital ortama aktarıldıktan sonra MAXQDA 2018.2 kullanılarak kavram alanları, ulamlar ve kavramlar sınıflandırılmıştır. Kavramlar karşılaştırılarak ders kitaplarında ortak geçen kavramlar belirlenmiştir. Kelime sıklığını belirlemek için metinlerdeki kelimeler betimsel istatistik kullanılarak MS Excel programı ile analiz edilmiş ve sıklık listesi oluşturulmuştur. Kavramların sınıflandırılması sonucunda Altay Türkçe Öğreniyorum B1 ders kitabında 28 kavram alanı, 146 ulam ve 1805 kavram; Türkçeye Yolculuk B1 ders kitabında 28 kavram alanı, 137 ulam ve 1676 kavram tespit edilmiştir. Her iki ders kitabında da yer alan kavram sayısı 409'dur. Kelime sıklığı analizine göre Altay Türkçe Öğreniyorum B1 ders kitabında 2596 kelimenin %69,53'ünün; Türkçeye Yolculuk B1 ders kitabında ise 2544 kelimenin %65,88'inin kavram olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak kelime sayılarının ve kavram oranlarının birbirine yakın olduğu görülmektedir. Anahtar Sözcükler: Ön- tür kuramı, kavram, kavram alanları, kelime sıklığı, söz varlığı
Neoklasik iktisat, davranışsal iktisat ve İslam iktisadında rasyonellik ve sınırlı rasyonellik kavramları ve bu kavramların farklılaşması
İktisat ve psikoloji biliminin birleşimiyle oluşan davranışsal iktisat, son dönemde varsayımları ile dikkat çekmektedir. İktisat biliminin ana ayaklarından birini oluşturan Neoklasik iktisadın savunduğu rasyonel birey kavramı davranışsal iktisatla birlikte yeniden gündeme gelmiştir. Rasyonel birey yaklaşımında, iktisadi sistemin parçası olan tüketicilerin davranışlarını incelenirken bireyin birçok duygusu göz ardı edilir. Halbuki davranışsal iktisat insanı, onu var eden duygularıyla beraber herhangi bir kısıtlama yapmadan araştırmalarına dahil etmiştir. Yapılan bu güncel çalışmalar doğrultusunda iktisat bilimi, insanın sosyal hayatını ve davranışlarını inceleyen psikoloji ve sosyoloji gibi disiplinlerle, insan hayatına yön veren dini inançlarla doğrudan ya da dolaylı bir bağlantı kurarak, insanların karakterlerinin birbirinden farklı olduğunu ve bu farklılıkları iktisadi kararlarına yansıttıklarını göstermiştir. İktisadi durumlarda etik ve ahlaki değerler ile dini inanç ve piyasa uyum içinde olduğundan, toplumun refahı ve adil bölüşüm gibi konular da fonksiyonda yer almalıdır. Aynı şekilde davranışsal iktisadın teorileri de iktisadi analizlere dahil edilmelidir. Böylelikle iktisadi olayların daha anlaşılır olmasına ve daha iyi analizinin yapılmasına imkan sağlanacaktır.
İçerik düzenlemesi yapılmış metinlerin öğrencilerin cumhuriyet ve demokrasi kavramlarını öğrenmelerine etkisi
Bu araştırmanın genel amacı, öğrencilerin içerik düzenlemesi yapılmış yazılı metinlerin cumhuriyet ve demokrasi kavramlarını öğrenmelerine etkisini incelemektir. Araştırma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorumlar, sonuç ve öneriler olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır.Araştırma, 2008-2009 eğitim - öğretim yılı Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Bölümü birinci sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda 30 ve kontrol grubunda 30 öğrenci yer almıştır. Deney grubunda öğretim, içerik düzenlemesi yapılmış metinler aracılığıyla gerçekleştirilirken, kontrol grubunda öğretim geleneksel yöntemle yapılmıştır.Araştırmada veri toplama araçları olarak; cumhuriyet ve demokrasi kavramlarının içerik ögeleriyle ilgili olarak hazırlanmış olan üç farklı test kullanılmıştır. Birinci testte, öğrencilere yazılı olarak cevaplamaları için her bir kavramla ilgili üçer soru sorulmuştur. İkinci testte, cumhuriyet kavramıyla ilgili 19 ülke adı verilerek öğrencilerden bu ülkelerin devlet şeklinin ne olduğunu yazmaları istenmiştir, demokrasi kavramıyla ilgili 19 ülke adı verilerek öğrencilerden bu ülkelerin siyasi rejiminin ne olduğunu yazmaları istenmiştir. Üçüncü testte ise, 19 çoktan seçmeli sorudan oluşan kavram başarı testinde cumhuriyet ve demokrasi kavramlarıyla ilgili sorular yer almıştır. Söz konusu üç test, öğretimden önce ön test olarak kullanılmıştır. Deney grubuna yalnızca yazılı metinler verilerek öğretim yapılmış, kontrol grubuna ise dersi sunan öğretim elemanının daha önceki derslerinde kullandığı sunu kullanılarak öğretim yapılmıştır. Öğretim süreci tamamlandıktan sonra aynı testler son test olarak uygulanmıştır. Araştırmada verilerin analizinde nitel ve nicel analiz teknikleri kullanılmıştır.Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular şu şekilde özetlenebilir:Öğrencilerin yaptıkları cumhuriyet ve demokrasi kavramlarının tanımları, cumhuriyet ve demokrasi kavramına verdikleri örnekler, öğrencilerin verdikleri örneklerin gerekçeleri incelenmiş deney grubunun son test bulguları kontrol grubu ile karşılaştırılmış ve deney grubunun daha başarılı olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin cumhuriyet ve demokrasi kavramları ile ilgili her örneği örnek olarak sınıflamaları ve her örnek olmayanı örnek olmayan olarak sınıflamaları incelenmiştir. Son test sonuçlarına bakıldığında deney grubunun cumhuriyet ve demokrasi kavramının örneklerini ve örnek olmayanlarını ayırmada daha başarılı oldukları bulunmuştur. Öğrencilerin kavram başarı testindeki sonuçları incelendiğinde, deney grubunun son testlerde kontrol grubundan daha başarılı olduğu bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Yazılı Metin, Kavram Öğrenme, Kavram Öğretimi, Kavram Analizi, Cumhuriyet, Demokrasi.
Harezm Türkçesinden Kazakçaya hayvanlarla ilgili söz varlığı
Bu çalışmada, Harezm Türkçesi metinlerinde hayvanlara ilişkin söz varlığı derlenmiş ve elde edilen veriler Kazakçanın yazı dili sözlüklerinde aranmıştır. Çalışmanın amacı, hayvan kavramından yola çıkarak Harezm Türkçesi ve Kazakçanın bu kavrama ilişkin söz varlığını ortaya çıkarmak; böylelikle hem tarihî hem de çağdaş Türk dillerinin söz varlığının aydınlatılmasına katkıda bulunmaktır.Giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı, yöntemi, dönem ve eser tanıtımı ile söz varlığı, kavram ve kavram alanına ilişkin teorik bilgiler yer almaktadır.Çalışmanın ana kısmını oluşturan bölümler, Harezm Türkçesi metinlerinde geçen hayvan adlarını, hayvan kavramıyla ilgili sözcükleri, bu sözcüklerin tarihî ve etimolojik sözlüklerle Kazakçaya yansımalarını, Kazakçanın yazı dili sözlüklerindeki karşılıklarını ve konuyla ilgili çeşitli kaynaklardan elde edilen bilgilerin değerlendirmesini kapsamaktadır.Değerlendirme ve sonuç bölümünde, Harezm Türkçesinden elde edilen veriler ile bunların Kazakçadaki korunum düzeyleri ele alınmış, bu alandaki sayısal veriler değerlendirilmiştir. Çalışmada incelenen sözcüklerin birbirleriyle olan kavramsal ilişkileri üzerinde durulmuş, çıkarımlar tablolarla gösterilmiş ve yorumlanmıştır.Anahtar Sözcükler: Harezm Türkçesi, Kazakça, hayvan adları, söz varlığı, kavram, kavram alanı.
Kavram ve genelleme yapısının doğrudan öğretiminin ve örtük olarak öğrenilmesinin sınıflama ve açıklama davranışına sınıflama ve açıklama davranışının kalıcılığına ve transfere etkisi
Bu çalışmada, kavram ve genelleme yapısının doğrudan öğretiminin ve örtük olarak öğrenilmesinin sınıflama ve açıklama davranışına, sınıflama ve açıklama davranışının kalıcılığına ve transferine etkisi araştırılmıştır. Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma modeline göre desenlenmiştir. Bu doğrultuda çalışmada iki deney ve iki kontrol grubu oluşturulmuştur. Araştırmacı, deneysel uygulama süresi içinde, sadece deney gruplarının derslerine girmiştir. Kontrol gruplarının derslerine, Çukurova Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümünde ?Öğrenme-Öğretme Kuram ve Yaklaşımları? dersini veren iki öğretim elemanı girmiştir.Araştırma, 2008-2009 öğretim yılı bahar döneminde Çukurova Üniversitesi Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programı'na kayıtlı Matematik, Biyoloji ve Fizik grubu öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Deney-1 grubunda 24 öğrenci; deney-2 grubunda 29 öğrenci; kontrol-1 grubunda 23 öğrenci ve kontrol-2 grubunda 21 öğrenci olmak üzere toplam 97 öğrenci, çalışma grubunda yer almıştır. Doğrudan öğretim, sadece birinci deney grubunda yapılmıştır. Kavram ve genelleme yapısının bir içerik bağlamında öğrenilmesi için hazırlanan örtük öğrenme etkinlikleri, birinci ve İkinci deney grubunda aynı biçimde gerçekleştirilmiştir. Gruplar, ?kavram ve genelleme yapısı kısa cevaplı test? (KGYKCT), ?kavram ve genelleme yapısı çoktan seçmeli test? (KGYÇST), ?davranışçı öğrenme kuramı kısa cevaplı test? (DÖKKCT), ?davranışçı öğrenme kuramı kavram testi? (DÖKKT) ve ?davranışçı öğrenme kuramı ilke testi? (DÖKİT) ön test sonuçları dikkate alınarak eşitlenmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte grupların eşitlenmesinde, tezsiz yüksek lisans programına giriş puanlarının ortalaması da dikkate alınmıştır. Araştırma verileri, araştırmanın amacı doğrultusunda hazırlanan KGYKCT, KGYÇST, DÖKKCT, DÖKKT ve DÖKİT son test ve kalıcılık testleri ile kavram transfer testi (KTT), genelleme transfer testi (GTT), güven dereceleme ölçeği (GDÖ) ve öğrenci görüş formu (ÖGF) kullanılarak elde edilmiştir.Araştırmada elde edilen veriler, SPSS 11.5 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin betimsel analizi için aritmetik ortalama, standart sapma, düzeltilmiş ortalama ve standart hata değerleri verilmiştir. Karşılaştırmalı analizler için ilişkili örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi ve kovaryans analizi yapılmıştır. Kovaryans analizinde, regresyon doğrularının eğimlerinin eşitliği sayıltısının karşılanmadığı durumlarda tek faktör üzerinde tekrarlanmış ölçümler için iki faktörlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırmada öğrenci görüş formundan elde edilen nitel veriler, betimsel analiz ve içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir.Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar özetlendiğinde birinci deney grubunda uygulanan doğrudan öğretimin, sınıflama ve açıklama davranışı ile ilgili açık bilgiyi kazandırmada etkili olduğu gözlenmiştir. Ayrıca sınıflama ve açıklama davranışı ile ilgili KGYKCT ve KGYÇST son test toplam başarı puanı ve doğru yanıt güven derecesi puanı açısından birinci deney grubu ile ikinci deney grubu ve kontrol grupları arasında birinci deney grubu lehine anlamlı farklılık gözlenmiştir. Yapı testleri ile ilgili olarak ikinci deney grubu ile sadece ikinci kontrol grubu arasında ikinci deney grubu lehine anlamlı bir farklılık gözlenmiştir. İkinci deney grubu ile birinci kontrol grubu arasında anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Kavram ve genelleme yapısının bir içerik bağlamında örtük olarak öğrenilmesi uygulanan deneysel işlemin, sınıflama ve açıklama davranışı ile ilgili örtük bilgiyi kazandırmada etkili olduğu ancak bu etkinin az olduğu belirlenmiştir. İkinci deney grubunda sınıflama ve açıklama davranışı ile ilgili örtük bilginin kazanıldığı ancak davranışçı öğrenme kuramı ile ilgili testlerde ve kalıcılık testlerinde, örtük bilginin açık biçime dönüştüğü gözlenmiştir.Araştırmada sınıflama ve açıklama davranışı ile ilgili olarak örtük ve açık bilginin transferi açısından birinci deney grubu ile kontrol grupları arasında anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Sadece kavram transfer testinde ikinci deney grubu ile ikinci kontrol grubu arasında ikinci deney grubu lehine anlamlı farklılık gözlenmiştir. Kalıcılık testlerinde, genel olarak deney grupları ile sadece ikinci kontrol grubu arasında deney grupları lehine anlamlı farklılık gözlenmiştir. Sonuç olarak doğrudan öğretimin kavram ve genelleme yapısı ile ilgili olarak açık bilgiyi kazandırmada etkili olduğu, örtük öğrenme için uygulanan deneysel işlemin örtük bilgiyi kazandırmada kısmen etkili olduğu söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Kavram yapısı, Genelleme yapısı, Kavram analizi, Genelleme analizi, Doğrudan öğretim, Örtük öğrenme, Açık bilgi, Örtük bilgi, Davranışçı öğrenme kuramı, Ortaöğretim Alan Öğretmenliği
Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre kavramları ile ilgili algılamalarının değerlendirilmesi ve bu algılamalarının çevreye yönelik tutumları ile tutarlılığının incelenmesi
Bu araştırma, fen bilgisi öğretmen adaylarının çevresel kavramlar ile ilgili algılamalarının, bu algılamaların çevresel tutumları ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.Çalışmanın evrenini Türkiye'deki tüm Eğitim Fakültelerinin İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalında öğrenim gören 1., 2., 3., ve 4. sınıf öğretmen adayları oluşturmaktadır. Veri toplama araçları genel evren içerisinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemi ile seçilen örneklemden, random seçimi ile 2010-2011 eğitim- öğretim yılında Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği 'nde öğrenim gören 1., 2., 3. ve 4. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır.Betimsel araştırma modellerinden tarama ve ilişkisel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu araştırmaya 127 (89 bayan, 38 erkek) fen bilgisi öğretmen adayı katılmıştır. Çalışma verilerinin toplanmasında Uzun ve Sağlam (2006) tarafından geliştirilen çevresel düşünce ve davranış alt boyutlarından oluşan ?Çevresel Tutum Ölçeği? nden ve Selvi (2007) tarafından geliştirilen ?Çevresel Kavramları Algılama Anketi? nden faydalanılmıştır.Araştırmada öğretmen adaylarının cinsiyet değişkenine ve çevre dersi alma durumlarına göre çevresel kavramları algılamaları ve çevresel tutumları incelenmiştir. Araştırma sonucunda fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre dersi alma durumlarına göre çevresel tutumları arasında anlamlı bir farklılık bulunmuş iken, cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevresel kavramlar ile ilgili algılamaları cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermezken, çevre dersini alma durumlarına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.Ayrıca araştırma sonuçları fen bilgisi öğretmen adaylarının çevresel kavramları algılamaları ile çevresel tutumları arasında düşük düzeyde pozitif yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Çevre Eğitimi, Çevresel Kavramlar, Çevresel Tutum
Türk atasözlerinde geçen hayvan adlarına göre kavram profilleri (Bölge ağızlarında atasözleri ve deyimler adlı eser örnekleminde)
Çalışmamızda Türkiye Türkçesi bölge ağızlarında içinde hayvan adı geçen atasözleri taranmıştır. Çalışmamızın amacı, içinde hayvan adı geçen atasözlerini eşdzimililik, karşıtdizimlilik ve seçimlik öge'ler bakımından inceleyerek Türk kültüründe, Türk bilişsel yapısında hayvanların yerini belirleyerek ortaya çıkan kavram profillerini göstermektir. Çalışmamızın giriş bölümünde konu, amaç, kapsam, malzeme ve kullanılan yöntemle ilgili bilgiler verildikten sonra, temel malzememiz olan atasözleri ve atasözlerinin Türk kültürünün yapısal çözümlenmesindeki yeri ve önemi hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra eşdizimlilik, karşıtdizimlilik ve seçimlik öge terimleri hakkında gerekli açıklamalar yapılmıştır. İkinci, üçüncü ve dördüncü bölümler, tezimizin ana kısımlarını oluşturmaktadır. Bu bölümlerde, Türkiye Türkçesi bölge ağızlarında içinde hayvan adı geçen atasözleri sıralanmış, hayvan adlarıyla ilgili kökenbilgisel bilgiler verilmiş ve incelenen atasözlerinde hayvan adlarının kullanım sıklıkları belirlenmiştir. Bu atasözleri daha sonra eşdizimlilik, karşıtdizimlilik ve seçimlik öge bakımından incelenip sınıflandırılmıştır. Kavram profilleri hakkında açıklama yapıldıktan sonra belirlenen kavram profilleri şekillerle görselleştirilmiştir. Değerlendirme ve sonuç bölümünde elde edilen bulgular sıralanmıştır. Gerekli görülen yerlerde tablolar ve şekillerden yararlanılarak yorumlar yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Atasözü, hayvan adı, eşdizimlilik, kavram profili, dil-kültür ilişkisi.
Construct shift of marine engineering cadets in maritime English via on board training experience
This study focuses on construct shift in marine engineering cadets in the period between pre and post practicum. In accordance with IMO's requirements, practicum-on board training- is obligatory and standard pre-requisite for all prospective seafarers. Regarding engine crew members, it is compulsory to carry out working at sea for six months (twelve months for the engine cadets registered in 2013) prior to taking proficiency exam to be seafarer-entitled as a third marine engineer. Participants in this research are 50 marine engineering cadets of Istanbul Technical University. They responded to questionnaires and participated in interview sessions to express personal views on their English learning and utilization experience. Both data collection tools which were constructed in open ended and semi-structured styles were presented to cadets both before and after on-board training. Collected data was analyzed via SPSS 16.0.The study holds issues worth reconsidering in terms of content and quality in the teaching and learning process of maritime English. Besides, the study reveals significant results regarding both Service Providers (SP) and Service Receivers (SR), as it reflects the views of prospective marine engineers toward language related problems in the profession. Key words: Marine engineering cadets, maritime English, construct shift, pre and post practicum, on board training.
Uygur ve Karahanlı Türkçesinde itaat kavramı
Devlet sisteminin iki önemli unsuru yöneten ve yönetilendir. Yönetilenin, yönetene "itaat etmesi" bu sistemin en temel özelliklerindendir. Tıpkı siyasî anlamda olduğu gibi, dinî anlamda da "itaat kavramı", sistemin merkezinde yer alır. İnananın "gönüllü bir şekilde" yaratıcıya itaat etmesi gerekir. Bütün dinlerin ve devlet sisteminin merkezinde yer alan bu kavram, bilinen en eski dönemlerde Türk töresinin de değişmeyen önemli bir unsurudur. Huastuanift, Irk Bitig ve Manihaist Uygur Metinleri adlı Manihaist Uygur edebiyatı dönemi eserlerinin, Altun Yaruk, Hsüan-Tsang Biyografisi ve Üç İtigsizler adlı Budist Uygur edebiyatı dönemi eserlerinin ve Kutadgu Bilig, Atebetü'l-Hakayık ve Türkçe İlk Kur'an Tercümesi (Rylands Nüshası) adlı Karahanlı (Hakaniye) Türkçesi dönemi eserlerinin söz varlığında, itaat kavram alanını oluşturan sözcükleri tespit ederek, bu kavram alanının varlığının ilk kez belirlenmesi ve bu dönemdeki düşünce dünyasında itaatin yerinin ortaya çıkarılması temel amacımız olmuştur. Öncelikle Uygur ve Karahanlı devletleri, onların inançları ve eserler hakkında bilgiler, daha sonra ise kesin bir tanımı henüz yapılamayan "kavram" ve çalışmamızın teorik temelinde yer alan "sözlüksel alan (kavram alanı) teorisi" hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra ise itaat kavramı kısaca açıklanmıştır. Son olarak eserlerde tespit edilen ve itaat kavram alanını oluşturan bütün sözcükler farklı anlam kategorilerinin bulunduğu tablolar hâlinde sınıflandırılmış ve tüm bu verilere dayanarak çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Uygur, Karahanlı, itaat, kavram alanı.
Kazanımlar ve ünite açılımları bakımından genel lise öğretim programlarında değerler eğitimi
Son yıllarda eğitimde ön plana çıkan kavramların başında değer kavramı gelmektedir. Bu kavramın bu denli ön plana çıkmasında şüphesiz yaşadığımız dönemde yaşanan çok hızlı toplumsal dönüşümler etkili olmuştur. Her toplum kendi mevcudiyetini koruyabilmek için yetişen nesillerine öz kültür ve geleneklerini aktarma çabası içerisinde olur. Yaşadığımız dönemde toplumların kültür ve geleneklerini korumak ve gelecek nesillere aktarmak için gösterdikleri çabalarının en somut örneği okullardaki değerler eğitimidir. Bu çabaların yansıması olarak da ülkemizde 2005 yılından sonra hazırlanan öğretim programlarında değer aktarımı Milli Eğitim Bakanlığı'nın temel hedefleri arasında yer almaktadır. Bu hedefler doğrultusunda hazırlanan genel lise öğretim programlarının kazanımlarının değerler eğitimi açısından incelenmesini konu alan çalışmamızda tüm genel lise dersleri öğretim programları incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde çalışmanın konu, kapsam ve önemi üzerinde durduktan sonra değer kavramı açıklanmış ve ikinci bölümde kullanacağımız değer tasnifleri üzerinde durulmuştur. Bunların yanında karakter eğitimi, ailede, okulda ve medyada değerler eğitimi konularında bilgiler verilerek değerler eğitimi yaklaşımları üzerine de durulmuştur. Çalışmamızın ana bölümünü oluşturan ikinci bölümde ise genel lise öğretim programlarının kazanımlarının tamamı değerler eğitimi açısından incelenerek yorumlanmış ve bu programlarda değerler eğitimine uygun olan kazanımlar tablolar şeklinde sunulmuştur. Çalışmamızın sonuç bölümünde ise elde ettiğimiz bulgular genel olarak yorumlanmış, çıkan sonuçlar üzerinden tavsiyelerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Değer, Değerler Eğitimi, Program, Lise, Müfredat.
İlkokul din kültürü ve ahlak bilgisi kavram öğretiminde oyunun
Günümüzde etkili bir eğitim öğretim için farklı yöntem ve tekniklere ihtiyaç duyulmaktadır. Kullanılan yöntem ve teknikler öğrenci seviyesi ve kazanıma uygunluğu göz önünde bulundurularak seçilmelidir. Özellikle kavramların öğrenme sürecinde bu yöntem ve teknikler oldukça önemlidir. Öğrenci kavramlarını anlayamadığı dersi öğrenemeyeceği için derse ait kavramların dikkatli verilmesi oldukça önem arz etmektedir. Özellikle din eğitimi açısından bakıldığında DKAB dersinde somut kavramlarla birlikte pek çok soyut kavramın öğretimi yapılmaktadır. Özellikle ilkokul dönemi öğrencileri DKAB dersinde soyut kavramları öğrenmekte bazı zorluklar yaşayabilmektedir. Bu zorlukları en aza indirmek için öğrencinin ilgisini çeken, dikkat ve motivasyonunu artıran tekniklere yer verilerek öğrencinin derse daha aktif katılımını sağlamak oldukça önemlidir. Bu nedenle din eğitiminde farklı yöntem ve teknikler kullanılmaktadır. Kullanılan tekniklerden biri de oyundur. Bu nedenle bu çalışmamızda ilkokul DKAB dersinde oyunla kavram öğretimi incelenmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde araştırmamızın problemi, amacı, önemi ve hipotezleri açıklanmıştır. Kuramsal çerçeveden bahsettiğimiz ikinci bölümde ise oyun kavramının tanımları verilerek kavramın ortak yönleri üzerinde durulmuştur. Daha sonra çocukluk döneminin genel özellikleri açıklanarak bu dönemin gelişim özelliklerine değinilmiştir. Oyunun fiziksel, bilişsel ve duyuşşal gelişim alanlarıyla birlikte dini ve ahlaki gelişim yönünden etkisine değinilmiştir. Daha sonra çocuğun oyuna olan ihtiyacı açıklanarak oyunun eğitim ve din eğitimindeki rolü üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise araştırmamızın yöntemi açıklanarak evren örneklem ve ölçme araçlarının neler olduğu açıklanmıştır. Son olarak da araştırmamız neticesinde sınıf içerisinde uyguladığımız oyunlar açıklanarak bulgulara ulaşılmıştır. Bulgular sonucunda ise oyunun İlkokul DKAB dersi açısından kavram öğretimine olan etkisi değerlendirilmiştir.
1968, 2005 ve 2018 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarına göre hazırlanan ders kitaplarının karşılaştırılması ve kavramlar açısından incelenmesi
Türkiye'de 50 yıllık süreçte ortaya çıkan sosyal bilgiler ders kitaplarındaki değişimin karşılaştırılması amacıyla planlanan bu çalışmada, 1968, 2005 ve 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarına göre hazırlanan 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları incelenmiştir. Çalışma kapsamında kitaplar; içerik özellikleri, görsel anlatım ögeleri, dil ve anlatım düzeyleri, soru ölçütleri, fiziksel nitelikleri, programa uygunlukları, yardımcı materyal ve tasarım ögeleri bakımından ve programdaki kavramları içerme durumları açısından karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Nitel araştırma modelinin benimsendiği bu çalışmada veriler doküman analizi yoluyla elde edilmiş ve çalışma doküman analizi adımlarına uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma verilerinin kaynağını, 1968, 2005 ve 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarına göre hazırlanan, Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanmış 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarından her bir programa ait Millî Eğitim Bakanlığı yayınları oluşturmuştur. Çalışmada elde edilen verilere göre aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır; 1968'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitabının içerik, dil ve anlatım, soru ölçütleri, programa uygunluk ve tasarım ögeleri açısından orta düzeyde; 2005 ve 2018'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarının ise iyi düzeyde olduğu görülmüştür. 1968 ve 2005'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarının görsel anlatım ögeleri boyutunda orta düzeyde; 2018'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitabının iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Her üç programa göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarının fiziksel nitelikler açısından orta düzeyde olduğu görülmektedir. Bununla birlikte 1968 ve 2018'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarında öğrenci çalışma kitabı ve öğretmen kılavuz kitabının olmadığı, ayrıca ders kitabının yardımcı bir araç-gereç ile desteklenmediği görülürken 2005'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitabında öğrenci çalışma kitabı ile öğretmen kılavuz kitabının olduğu fakat ders kitabının yardımcı bir araç-gereç ile desteklenmediği anlaşılmıştır. 1968, 2005 ve 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarına göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alması gereken 91 kavramdan 86 tanesi ders kitaplarının üçünde de yer almaktadır. Bunun yanı sıra "İklim" ve "İsraf" kavramlarının 1968 ve 2018'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarında yer aldığı ancak 2005'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitabında yer almadığı, "Yargı", "Anayasa" ve "Din" kavramlarının ise sadece 1968'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitabında yer aldığı, 2005 ve 2018'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarında yer almadığı görülmüştür. Bu sonuçlardan yola çıkarak 1968'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitabındaki fiziksel nitelikler dışındaki birçok eksikliğin 2005 ve 2018'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarında giderildiği, bu özellikleriyle sosyal bilgiler ders kitaplarının hazırlanmasında olumlu yönde bir gelişim olduğu, ancak fiziksel nitelikler boyutunda yeterli düzeyde bir gelişme olmadığı sonucuna varılabilir. Yukarıda da belirtildiği üzere ders kitaplarında kavramların yer alması durumu ile ilgili olarak da 1968'e göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitabının daha kapsamlı bir şekilde hazırlandığı görülebilir.
İlkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan coğrafi kavramların incelenmesi
İlkokul bireyin bilişsel ve zihinsel alt yapılarının temellerinin oluştuğu bir dönemdir. Bu dönemde verilen eğitim öğretim, öğrencileri yaşama hazırlamakta aynı zamanda sonraki eğitim seviyelerine yetkinlik kazanmalarını sağlamaktadır. İlkokul öğrencileri yaşamdaki olgu ve olayları bir bütün olarak algılamaktadır. Bu nedenle farklı disiplinler kapsamındaki konuları ayrı ayrı öğrenmekte zorlanmaktadır. Öğrencilerin gelişim düzeylerine uygun olarak, farklı disiplinlerin toplulaştırılması ile hayat bilgisi, sosyal bilgiler ve fen bilimleri gibi çok disiplinli dersler ortaya çıkmıştır. Bu derslerin kapsamında sosyal bilimler ve fen bilimleri bulunmaktadır. Sosyal bilimler ile fen bilimleri arasında ise coğrafya disiplini yer alarak âdeta köprü görevi üstlenmektedir. Bu nedenle coğrafya eğitimi ilkokulda hayat bilgisi, sosyal bilgiler ve fen bilimleri dersleri kapsamında verilmektedir. Coğrafya eğitimi öğrencinin kendini, dünyayla olan ilişkisini ve diğer insanlarla olan etkileşimini anlaması için öğrenciye beceri, değer, bilgi ve kavramlar sunmaktadır. Coğrafya disiplinine yönelik kavramlar tam olarak anlaşılmadan coğrafi olay ve olgular arasında neden sonuç bağlantısı kurulamamaktadır. Nitekim coğrafi kavramların coğrafya eğitiminin önemli bir parçası olduğu söylenebilir. Bu çalışmanın amacı 1, 2 ve 3. sınıf hayat bilgisi ve 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan coğrafi kavramları belirlemek, kategori ve alt kategorileri oluşturmaktır. Nitel yöntemle desenlenen bu çalışmada doküman incelemesi yöntemi işe koşulmuştur. Araştırmanın dokümanlarını 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Kırşehir ilinde kullanılan hayat bilgisi ve 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Veriler doküman analizi yöntemi ile analiz edilerek bulgulara ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre hayat bilgisi ve 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında 477 coğrafi kavram tespit edilmiştir. İçerdiği coğrafi kavram sayısına göre ders kitapları; 4. sınıf sosyal bilgiler (188), 2. sınıf hayat bilgisi (137), 3. sınıf hayat bilgisi (92) ve 1. sınıf hayat bilgisi (60) ders kitabı olarak sıralanmaktadır. 2. sınıf hayat bilgisi ders kitabında, 3. sınıf hayat bilgisi ders kitabından daha fazla coğrafi kavram bulunmaktadır. Özellikle 2. sınıf hayat bilgisi ve 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarındaki coğrafi kavram sayısının fazla olduğu belirlenmiştir. Tespit edilen coğrafi kavramlar coğrafya alanlarına göre kategori ve alt kategorilere ayrılmıştır. Hayat bilgisi ve 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında bulunan 477 coğrafi kavramdan 272'si fiziki coğrafya, 205'i ise beşerî ve ekonomik coğrafya kategorisinde yer almaktadır. Ders kitaplarında fiziki coğrafya kavramlarının daha fazla olduğu belirlenmiştir. Fiziki coğrafya kategorisinde yer alan coğrafi kavramlar, Dünya'nın şekli ve hareketleri, yer şekilleri bilimi (jeomorfoloji), iklim bilimi (klimatoloji), afetler coğrafyası, bitki / toprak coğrafyası, harita bilgisi (kartografya) ve sular coğrafyası (hidrografya) olmak üzere yedi alt kategoriye ayrılmıştır. Dünya'nın şekli ve hareketleri diğer fiziki coğrafya alt kategorilerine göre daha fazla coğrafi kavram içermektedir. Beşerî ve ekonomik coğrafya kategorisinde yer alan coğrafi kavramlar, nüfus ve yerleşme coğrafyası, tarım coğrafyası, ulaşım coğrafyası, turizm coğrafyası, sanayi coğrafyası, enerji coğrafyası ve yer altı kaynakları olmak üzere yedi alt kategoriye ayrılmıştır. Beşerî ve ekonomik coğrafya alt kategorilerinden nüfus ve yerleşme coğrafyası diğer diğer tüm alt kategorilere göre daha fazla coğrafi kavram içermektedir.
Matematik öğretmeni adaylarının üçgenler konusuna yönelik kavram imajları ve kavram yanılgıları
Bu çalışmada, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının üçgenlere ilişkin kavram imajlarının ve kavram yanılgılarının araştırılması amaçlanmıştır. Nitel araştırma yaklaşımı ile tasarlanan bu çalışmada, bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2021-2022 eğitim öğretim yılının bahar döneminde, bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 55ilköğretim matematik öğretmeni adayı oluşturmaktadır. İlgili üniversitenin seçiminde kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmışken, bu üniversitede öğrenim gören adayların seçiminde ise ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Adayların kavram imajlarının belirlenmesi için Şengül-Akdemir (2017) tarafından hazırlanan üçgen imgelerini belirleme formuna ait sekiz maddeden ve araştırmacı tarafından hazırlanan iki maddeden yararlanılmıştır. Adayların üçgenlerle ilgili kavram yanılgılarını belirlemek için ise Kaya (2018) tarafından geliştirilen kavram yanılgılarını belirleme envanterindeki bütün maddeler ve araştırmacı tarafından hazırlanan dört madde kullanılmıştır. Bu durumda, adaylara 12'si açık uçlu, 15'i çoktan seçmeli olmak üzere toplam 27 maddelik bir ölçme aracı uygulanmıştır. Adayların gerek açık uçlu sorulara, gerekse çoktan seçmeli sorulara verdikleri yanıtları açıklamaları beklenmiştir. Çoktan seçmeli sorulara verilen yanıtlar doğru olsa bile kavramın anlamlandırılmasında hatalar olabileceği düşünüldüğünden bu çalışmada çoktan seçmeli sorular için de adayların açıklama yapmaları istenmiştir. Bu bağlamda, adayların her iki teste verdikleri açık uçlu yanıtlar da içerik analizi yöntemiyle ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda adayların üçgenler konusuna yönelik tanımlamalarda öncelikle matematiksel olmayan ifadelere yoğunlaştıkları belirlenmiştir. Ayrıca, adayların üçgen eşitsizliği, üçgenin elemanları, eşkenar üçgen ve ikizkenar üçgen ayrımı ve benzerlikleri gibi konularında yaygın kavram yanılgılarına sahip oldukları görülmüştür. Kavram yanılgısına sahip adayların devamı niteliğindeki kavramları anlamlandırmada ise güçlüklerle karşılaşabileceği düşünülmektedir.
Cins–tür ilişkisi bağlamında sanat kavrayışı analizi
Bu çalışma, cins–tür ilişkisi bağlamında sanat kavrayışı üzerine bir araştırmadır. Araştırma problemi "sanatın yakın cinsi nedir?" ve "sanatın türsel ayrımı nedir?" olarak ifade edilebilir. Bu problemlerin çözümlenmesiyle sanatı tanımlamak için gerek ve yeter koşulların elde edildiği düşünülmektedir. Araştırmada kavramların cins–tür ilişkisine göre sınıflandırılması yöntemi temel alınmaktadır. Kavramların cins–tür ilişkisine göre sınıflandırılması yöntemi temel mantık ilkelerine dayanır. Cins, türe göre bir üst kavramdır ve ortak özellikleri olan kavramları kapsayan genel kavram olarak tanımlanmaktadır. Tür ise cinsin altında sıralanan ve özsel olarak cinse ait olan kavram olarak tanımlanmaktadır. Araştırmanın ikinci bölümü sanatın ait olduğu cins üzerinedir. Bu bölümde sanatın ait olduğu cins "kavrama etkinliği" olarak belirlenmektedir. Bu cinse ait diğer türler ise bilim ve felsefe olarak kabul edilmektedir. Sanatın, "kavrama etkinliği"nin bir türü olarak sınıflandırılmasının gerekçesi, onun en genelde kavramsal bir etkinlik olduğu varsayımına dayanır. Bu varsayımın temel dayanağı Kavramsal Sanattır. Kavramsal Sanat bağlamında sanat düşünsel bir etkinliktir. Bu nedenle sanatın evrene yönelik bir kavrayışı temsil ettiği düşünülmektedir. Sanat, "kavrama etkinliği" cinsinin bir türü olarak sınıflandırıldığında cins–tür ilişkisine göre şu şekilde tanımlanabilir: sanat, bir kavrama etkinliğidir. Sanat, bir kavrama etkinliği türü olarak tanımlandığında bu bütün sanat etkinlikleri için geçerli bir koşul haline gelir. Bu koşul bağlamında herhangi bir etkinliğin sanat etkinliği sayılabilmesi için o etkinliğin en genelde kavrama etkinliği olması gereklidir. Şu halde sanatçı da en genelde kavrama etkinliği gerçekleştiren kişi olarak belirtilebilir. Sanat nesnesi ise sanatçının gerçekleştirdiği etkinliğin eşlendiği nesne olarak kabul edilmektedir. Diğer bir deyişle sanat nesnesi, sanatçının gerçekleştirdiği sanat etkinliğinin bir belgesidir. Kavrama etkinliği, tümel bilgi sonuçlanan, başka bir deyişle kavram ile sonuçlanan düşünsel bir etkinliktir. Kavram ise altına düşecek nesnelerin doğruluk değerini belirleyen fonksiyon bağıntılarına karşılık gelmektedir. Araştırmanın üçüncü bölümü sanatın türsel ayrımı üzerinedir. Sanatın tam olarak ne türden bir kavrama etkinliği olduğunun kesinlenmesi için, ait olduğu cins altında sıralanan diğer türlerden, başka bir deyişle bilimden ve felsefeden nasıl ayrıldığını belirlemek gereklidir. Kavramsal Sanata göre sanat etkinliği çözümsel bir etkinliktir. Bu bağlamda sanat kendi yapısını anlamaya yönelik totolojik bir etkinlik olarak kabul edilmektedir. O halde sanatın türsel ayrımı, kendi koşullarını kavramaya yönelik bir nitelik olarak belirlenebilir. Başka bir deyişle sanat, kendini çözümlemeye yönelik bir kavrama etkinliği olarak biçimlendirilebilir. Son çözümlemede sanat cins–tür ilişkisine göre şöyle tanımlanabilir: sanat, kendi koşullarını anlamaya yönelik bir kavrama etkinliğidir. Anahtar kelimeler: Cins, tür, kavram, kavrama etkinliği, sanat, totoloji.
Hayat bilgisi dersi öğretim programlarında beceriler, değerler ve kavramlar
Bu çalışmada Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarında öğrencilere kazandırılması gereken beceriler, değerler ve kavramların yer alma durumlarının belirlenmesi ve kavramların, becerilerin ve değerlerin yer alma durumlarının karşılaştırmalı olarak betimlenmesi amaçlanmıştır. Bu temel amaç doğrultusunda Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarında yer alan hedef, davranış ve kazanımlar; beceriler, değerler ve kavramlar bakımından incelenmiş olup becerilerin, değerlerin ve kavramların ne düzeyde yer aldığı ve öğretim programları içerisinde nasıl bir dağılım gösterdiği belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda bu çalışmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından doküman inceleme yöntemi kullanılmış ve 1926, 1936, 1948, 1968, 1998, 2005/2009, 2015 ve 2018 Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programları birer doküman olarak kabul edilerek veriler toplanmış, analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. 1926, 1936, 1948, 1968, 1998, 2005/2009, 2015 ve 2018 Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarında yer alan ve kazandırılması hedeflenen beceriler, değerler ve kavramlara ilişkin (1, 2 ve 3. sınıflar) doküman incelemesi sonuçlarına göre 1926, 1936, 1948, 1968, 1998, 2005/2009, 2015 ve 2018 Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programının tamamında beceriler yer almıştır. 1998, 2005/2009 ve 2018 programları 26'şar beceriyi içermesi bakımından en çok beceriye sahip programlardır. Bu programları bir eksikle 2015 programı izlemiştir. 1948 programı 23 beceri, 1926, 1936 ve 1995 programları 20'şer beceri içerdiği tespit edilmiştir. 19 beceri ile 1968 programı en az beceri içeren program olmuştur. Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarının tamamında değerlerin yer aldığı görülmektedir. Programlar boyutu ile incelendiğinde 2018 programının 22 değer ile en çok değere sahip program olduğu görülmüştür. 2015 programı 18 değeri ile en çok değere sahip ikinci program olurken bu programları 16'şar değer ile 2005/2009 ve 1998 programı, 13 değer ile 1995, 11 değer ile 1948, 10 değer ile 1968 ve 8 değer ile 1936 programlarının izlediği belirlenmiştir. 1926 programı ise 5 değer ile en az değer içeren program olmuştur. Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarının tamamının kavramları içerdiği görülmektedir. 1. sınıf düzeyinde incelendiğinde; 2005/2009 programının 63 kavramı içermesi bakımından en çok kavrama sahip program olduğu tespit edilmiştir. Bu programı 26 kavram ile 1998 programı, 22 kavram ile 1948 ve 1995 programları, 21 kavram ile 2015 programı, 19 kavram ile 2018, 1926 ve 1968 programları takip etmektedir. 14 kavram ile 1936 programının en az kavram içeren program olduğu anlaşılmaktadır. 2. sınıf düzeyinde incelendiğinde; 2005/2009 programının 55 kavramı içermesi bakımından en çok kavrama sahip program olduğu tespit edilmiştir. Bu programı 31 kavram ile 1998 programı, 24 kavram ile 2015 programı, 23 kavram ile 2018 programı, 20 kavram ile 1948 programı, 16 kavram ile 1995 programı, 14 kavram ile 1968 ve 1936 programları takip etmektedir. 11 kavram ile 1926 programının en az kavram içeren program olduğu anlaşılmaktadır. 3. sınıf düzeyinde incelendiğinde; 2005/2009 programının 79 kavramı içermesi bakımından en çok kavrama sahip program olduğu belirlenmiştir. Bu programı 40 kavram içeren 1948 programı takip etmektedir. 37 kavram içeren 2018 programını, 35 kavram ile 2015 programı, 34 kavram ile 1995 programı, 32 kavram ile 1926 programı, 30 kavram ile 1936 programı, 29 kavram ile 1998 programı takip etmektedir. 21 kavram ile 1968 programı en az kavram içeren programlar olduğu anlaşılmaktadır. Beceri, değer ve kavram boyutları birlikte ele alındığında Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarından en yoğun programın 2005/2009 programı olduğu, bu programı 2018, 1998, 2015, 1948, 1995, 1926, 1936 programlarının izlediği ve en az yoğunluğun 1968 programında olduğu tespit edilmiştir.
Matematik öğretmeni adaylarının geometrik cisimlere yönelik yazılı anlatım becerilerinin incelenmesi: Öğrenci günlükleri
Bu çalışmada matematik öğretmeni adaylarının geometri öğrenme alanı kapsamındaki geometrik cisimler konusuna yönelik yazılı anlatım becerilerini 3 başlık altında incelemiştir. Bunlar: tanım yapma becerisi, kavram kullanma becerisi ve matematiksel dil kullanma becerisidir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yönteminin benimsendiği bu araştırma var olan durumu kendi şartları içinde betimlenmek istendiğinden durum modeli ile tasarlanmıştır. Aynı zamanda bütüncül çoklu durum modeli seçilmiştir. Bu çalışma, 2022-2023 öğretim yılı güz döneminde 10 ilköğretim matematik öğretmenliği birinci sınıf öğrencilerinin katılımıyla gerçekleşmiştir. Çalışma, öğretmen adayların her dersin sonunda tuttukları günlüklerden elde edilen veriler içerik analiz yöntemi ile analizi yapılmıştır. Öğretmen adaylarının kavramları ifade etme ve açıklama yapma durumuna kıyasla kavramları ilişkilendirme noktasında eksiklikler yaşadığı tespit edilmiştir. Ayrıca adayların matematiksel dili kullanmaktan kaçınmadıkları; matematiksel şekil, sembol ve notasyon kullanımında ise özensiz davranışlar sergiledikleri görülmüştür.
Ortaokul 7.sınıf öğrencilerinin coğrafi kavramlara yetişi düzeyi (Demirci ilçesi örneği)
Bu araştırma, Ortaokul 7.sınıf öğrencilerinin coğrafi kavramlara yetişi düzeyini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Manisa Demirci ilçe merkezinde bulunan 5 ortaokulda gerçekleştirilmiştir. Bu okullar 75.Yıl İlköğretim Okulu, İmam-Hatip Ortaokulu, Fatih Ortaokulu, Makine-Kimya- Hüseyin Çamtepe Ortaokulu, Ziya Gökalp- Nurettin Kelem Ortaokuludur. Araştırma, adı geçen okulların 2018-2019 eğitim öğretim yılında 7.sınıfa devam eden 394 öğrenciyi kapsamaktadır. Araştırmada betimsel yöntem kullanılmıştır. Çalışmada kullanılacak ölçme aracı araştırmacı tarafından geliştirilmiş olup etik kurul incelemesinden geçirilmiştir. Sosyal Bilgiler kavramlarının yetişi düzeyini belirlemeye yönelik bu ölçek 40 sorudan oluşmaktadır. Öğrencilerden her soru için alınan cevaplar, uygun kategorilere işaretlenmiş, frekans (f) ve yüzdeleri (%) hesaplanarak tablo haline getirilmiştir. Böylece Sosyal Bilgiler Dersi Programında kazandırılması hedeflenen kavramlara yetişi düzeyleri ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Ana fikrin mekân tasarımına aktarılma sürecinin irdelenmesi
Mekân tasarımında ana fikir ve ana fikrin tasarım sürecine aktarılma sürecinin irdelendiği bu çalışmada ana fikrin öneminin mekân tasarımı özelinde vurgulanması amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde; çalışma problemi, amaçları, önemi ve sınırlılıklar yer almaktadır. İkinci bölümde öncelikle ana fikrin tanımı, kavram ve konsept ile ilişkisi, ana fikrin belirlenmesine kılavuzluk eden tasarımcı, problem, işlev, kullanıcı, çevre ve mekân verileri ve zihindeki fikirlerin dışavurumunun sağlanmasında kullanılan aktarım araçları irdelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde sırasıyla; ana fikrin tanımlanması, konsepte dönüşümü, ana fikrin ifadesinde strüktür, biçim, malzeme, renk, doğal ışık ve doku odaklı tasarım yaklaşımları, tasarım sürecinde ana fikrin tutarlılığı, gelişimi ve uygulanması konuları nitelikli iç mekân tasarımlarıyla örneklendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde kurgulanan alan çalışmasının yöntemiyle ilgili açıklamalarda bulunulmuştur. Alan çalışmasının amacı, proje konusunun belirlenmesi, stüdyo yönetimi, örneklem grubunun belirlenmesi, çalışma kapsamında toplanan verilerin nitelikleri, tasarım süreçlerinin değerlendirilmesi ve ana fikrin tasarıma aktarılma süreç diyagramı açıklanmıştır. Çalışmanın beşinci bölümünde, alan çalışması kapsamında yürütülen uygulamaların analizlerine yer verilmiştir. İki gruba ayrılan örneklemde birinci grupta yer alan 15 öğrencinin tasarım süreci kavram, tanım, diyagram, çevre, strüktür, mekân kurgusu, malzeme, renk, doku ve ana fikrin uygulanması konuları çerçevesinde ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. İkinci grupta yer alan öğrencilerin uygulamaları ise ana fikir-mekân tasarımı özelinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın altıncı ve son bölümünde ise, analizi yapılan uygulamaların genel değerlendirmelerinde bulunulmuş, elde edilen bulgular ışığında sonuç ve konuyla ilgili yapılacak ileriki çalışmalarla ilgili önerilerle çalışma sonuçlandırılmıştır. Anahtar kelimeler: Ana fikir, mekân, tasarım, kavram, konsept
Paul Ricoeur'ün zaman ve anlatı incelemesindeki kavramların sanat ürünü oluşturma pratiği açısından uygulanabilirliğinin araştırılması
Bir anlam üretme alanı olarak sanat, zaman ve anlatının kesiştiği bir alanda konumlanır. Sanat ürünü bir üretim eylemi olarak gerçek bir zamana aittir. Bir sanatçı, sanat ürünü ve izleyici arasında geçişkenlik sağlayan anlatının bağıntısını konu edinen bu araştırma, Ricoeur'ün anlatının zamansal işlevlerini açımlamak üzere kullandığı kavramların, özgün bir deneyimin yeniden-biçimlendirilmesi için yeni bir olanak; sanatsal üretimlere yönelik bir açılım sağlayacağı öngörüsüyle belirlenmiştir. Bu araştırmaya konu olan Paul Ricoeur, yirminci yüzyıl düşünürleri arasında en dikkat çeken isimlerden birisidir. Hermeneutikten fenomenolojiye, etikten estetiğe birçok alan üzerine düşünce üretmiş olan Ricoeur'ün, özellikle anlatı üzerinde geliştirdiği kuram ekseninde yoğunlaşılmıştır. Bu kurgu, Ricoeur'ün anlatıya ilişkin çözümlemelerinin görsel sanatlar alanında üretimlerini sürdüren birisi olarak benim, ürün oluşturma süreç ve yöntemlerimi açığa çıkaracağı, ayrıca bir sanat ürününü anlama ve anlamlandırma olanaklarımı zenginleştireceği öngörüsüyle oluşturulmuştur. Anahtar kelimeler: Anlatı, mimesis, üretici hayalgücü, sanatsal pratik