Bâbür Divânı'nın Türkiye Türkçesine aktarımı

Çağatay Türkçesi, Kuzey-Doğu Türkçesinin ikinci döneminin adıdır. XV. yüzyıl başlarında başlayıp XX. yüzyıl başlarına kadar devam eden edebî bir dildir. Çalışmamıza konu olan Bâbür Divanı adlı eser Babür İmparatorluğunun kurucusu Zahireddin Muhammed Bâbür tarafından kaleme alınmıştır. Bâbür Divanı ile ilgili yapılan çalışmalar genelde gramer çalışmaları şeklindedir. Eser taşıdığı orijinallik ve şiirsel anlatım açısından sadece gramer olarak değil anlam konusu açısından da önemli malzemeler içermektedir. Bâbür Divanı, dilindeki yalınlık ve tasvirlerindeki canlılık ile Türk dili ve edebiyatının en önemli metinlerinden birisidir. Yapılan araştırmalar sonucu eserin Türkiye Türkçesine aktarılmadığı tespit edilmiştir. Çağatay sahası açısından önemli bir eserin Türkiye Türkçesine aktarılmasının faydalı olacağı düşüncesiyle bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada öncelikle Çağatay Türkçesi ve Çağatay edebiyatı, bu dönemde yetişmiş önemli isimler ve sonrasında Bâbür Divanı ve Bâbür hakkında bilgiler verilecektir. Bâbür Divanı'nın Türkiye Türkçesine aktarımı sırasında Bilal Yücel'in hazırlamış olduğu Bâbür Divanı (Gramer-Metin-Sözlük-Tıpkıbasım) isimli kitabı esas alınmış olup transkripsiyonlu metinden faydalanılmıştır. Ayrıca Bâbür Divanı'nın Türkiye Türkçesine aktarımı sırasında Arapça ve Farsça kelimelerin anlamları için Osmanlıca-Türkçe ve diğer kelimeler için Çağatay sahasına ait sözlüklerden yararlanılmıştır. Çalışmada yöntem olarak Bâbür Divanı'ndaki ilgili beyitler yazılmış ve hemen altında ise beyit açıklamasına yer verilmiştir. Bâbür Divanı'nın Türkiye Türkçesine aktarılması hem eserin daha iyi anlaşılmasına hem de dönemin kültür ve dil yapısına ışık tutmada yararlı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Bâbür Divanı, Bâbür, Çağatay Türkçesi, Türkiye Türkçesine aktarma